Čo, koji je 2005. umesto nekoliko hiljada dolara uzeo akcije kompanije u odgovarajućoj vrednosti, pritom je samo jedan od oko 1.000 ljudi koji očekuju da će postati milioneri jer su akcijama nagrađeni za to što su radili ili još uvek rade za Fejsbuk. Među njima su i mnogi “savetnici” ove kompanije tokom godina njenog razvoja, koji su u akcijama plaćani od 0,1% do 0,25% vrednosti kompanije, što će sada vredeti više desetina, pa i stotina miliona dolara.

Čo živi u Los Anđelesu i u međuvremenu je postao ugledan umetnik. Dizajnirao je hit muzičke album Džej-Zija i grupe Linkin Park “Koližn Kors” iz 2004, a naslikao je čak i poster predsednika Obame za Belu kuću. Nedavo je ponovo bio u prostorijama Fejsbuka da sprejevima oslika jedan zid, a na video snimku je zabeleženo kako mu Mark Zakerberg u tome pomaže.

Korisnici popularne društvene mreže “Fejsbuk” moći će da na svom profilu objave jednu posmrtnu poruku zahvaljujući novoj aplikaciji. Aplikaciju “If I Die”(“Ako umrem”)

Korisnik aplikacije treba da odabere tri “osobe od poverenja” koje će morati da potvrde njegovu smrt i odobre objavljivanje posthumne poruke. Niko, pa ni radnici “Viluka” ne mogu da vide šta je napisano ili snimljeno dok se ne odobri objavljivanje.

Kompanija predlaže da u toj poslednjoj poruci korisnik ispriča “svoju životnu priču, otkrije neku svoju tajnu ili testament”. Izvršni direktor kompanije ispričao ja da je na ideju o aplikaciji došao kada je jedan njegov prijatelj umalo poginuo u saobraćajnoj nesreći.

Rivalstvo Billa Gatesa i Stevea Jobsa, od kojih je potonji podigao Apple gotovo iz pepela, te ne samo time sebi priskrbio titulu “najvećeg ikad”, razlog je zbog kojeg pripadnost klanu Windowsa ili Applea, dva titana IT-a, podižemo na razinu iracionalnog. Stvar su dodatno zakuhali i osnivači Googlea, mrseći račune “klasičarima” iz Redmonda i Cupertina.

Zašto američki tisak novim Steveom Jobsom naziva Jeffa Bezosa , osnivača Amazona, trgovačkog on-line giganta, teško je pojmiti nastojite li uočiti njegovu tehnološku inventivnost, jer po tom kriteriju ovaj dvojac ne stane u istu rečenicu (osim u ovu). Tek znajući za sklonost obožavanju poduzetnika koji ni iz čega stvaraju vlastito carstvo, ne prezajući pri tome ni od klasičnih izdajničkih metoda prema vlastitim partnerima, jasniji je pravi razlog hvalospjeva američkih medija. Osim toga, neopisivu zabavu predstavlja prognozirati tko će postati “kalif na mjesto kalifa” te prvi nakon Jobsa bacati u trans tehnološke junkije.

Početak u garaži
Netko bi možda očekivao prominentniju karijeru u tehnološkim inovacijama od osobe koja je kao jako malo dijete pokušala rastaviti svoj krevetić pomoću odvijača. Naročito jer mu je cijelo daljnje obrazovanje bilo vezano uz računalne tehnologije. Nakon što je brzo ostvario zavidan napredak u dvjema tvrtkama s Wall Streeta u kojima je bio zadužen za praćenje IT sektora, iako nagovaran na ostanak, kaže da nije mogao previdjeti podatak da internet kao medij raste po stopi većoj od 4000 posto godišnje. Odlučio je pokrenuti vlastiti posao jer će, kako je rekao, radije propasti nego uopće ne pokušati.

Bezos je osnovao Amazon 1994. u garaži, kao i Steve Jobs, pomalo rezigniran što je propustio internetsku zlatnu groznicu. On-line prodaja knjiga imala je značajnu prednost nad običnim knjižarama jer je u jeftinim skladištima mogao držati neograničeni broj naslova, što je iskorišteno već 1997. kad su se prozvali najvećom svjetskom knjižarom. To je isprovociralo poznatu izdavačku kuću Barnes & Noble na tužbu, nazivajući ih tek “distributerima”.

Moglo bi se reći da je Bezos sličan Jobsu po vizionarstvu, iako bi ga se, s obzirom na ostvareno, prije moglo usporediti sa sjajnim biznismenom Billom Gatesom. Naime, prilikom inicijalne javne ponude dionica Amazona, Bezos je u pismu potencijalnim dioničarima iznio vrlo neuobičajen, ali iskren i vizionarski ključan poslovni plan. Jasno im je rekao da mu nije u interesu kratkoročna zarada i gomilanje gotovine te da pet godina ne očekuju zaradu jer će sve ulagati u daljnji razvoj. Iako su mu financijski mudraci neprestano prognozirali propast, naročito prilikom sloma dot-com kompanija, 2001. ostvaruje prvi, iako nevelik profit. Pokazalo se da je bio i više nego u pravu jer oni koji su kupili i zadržali te prve dionice sad imaju u rukama 140 puta veću vrijednost od uložene. Čovjek kojemu se većinu poslovne karijere novac nikad nije imao priliku ugrijati u ruci danas posjeduje 20% dionica svoje kompanije.

Gaženje konkurencije
Iako je počeo s knjigama, Jeff Bezos sam kaže da mu je namjera bila s vremenom prodavati sve. Danas Amazon to i čini: u ponudi su i kreme za bebinu guzu, namještaj, igračke, sportska odjeća, nakit, svježe povrće, ukratko – gotovo sve čega se možete sjetiti. Na tom je putu Amazon pregazio mnoge konkurente; rijetki još preživljavaju, uz još rjeđe koji su se uspjeli oduprijeti. Takav je, primjerice, poznati američki šoping i aukcijski web-site eBay, ali Bezosa krasi neviđena upornost. Tek iz trećeg pokušaja uspio je pokrenuti respektabilni konkurentni servis.

U pružanju serverskih i Cloud usluga Amazon je bio među prvima, iako su se dioničari pjenili zbog ulaganja u skupu infrastrukturu kojoj nisu shvaćali namjenu; Bezos je pionir tog tehnološkog servisa koji više ne predstavlja samo budućnost, već svoj zamah ostvaruje upravo posljednje dvije godine.

Među prvima je (OK, Bill Gates je to činio prije njega) shvatio da mu imitiranje poslovnog modela kompanije s logom zagrižene jabuke može donijeti samo prosperitet: dobro je proučio uspjeh iPoda, glazbenog playera, koji se temeljio na izgrađenom ekosustavu. Vrhunski vlastiti hardver, sadržaj (glazba) ponuđen korisnicima putem jednostavnog servisa (iTunes) i krajnje brza kupovina kreditnim karticama model je koji je Bezosu bio blizak. I sam priznaje sličnost između Amazona i Applea; gaji veliko poštovanje prema pokojnom Jobsu i njegovoj kompaniji. Istovremeno, jasno mu je da su i veliki konkurenti, a njima Bezos želi samo – propast. Stoga je cijelo vrijeme podrivao Appleovu ponudu glazbe dampinškim cijenama te dnevnim akcijskim prodajama. Značajnijeg efekta nije bilo, ali je Bezos ipak postigao da se za alternativu zna.

Stvaranje prvog Kindlea
Stoga je još 2004. okupio tim inženjera i dao im budžet za stvaranje svoga vlastitog čitača e-knjiga, a sjedište odjela je upravo tamo gdje se nalazi i Apple – u Cupertinu. Svaki mrzitelj tehnologije mrtvog drveća s veseljem je dočekao prvi Kindle 2007. godine. Nedavno je Amazon predstavio Kindle Fire, najnoviji konkurent iPadu. Iako je upola manji, a hardverske i softverske specifikacije su daleko ispod Jobsova čeda, Bezos dobro zna kome ga prodaje. Većini je ljudi potrebno tek nešto dovoljno dobro, a sadržaj je ipak kralj, istovremeno pod čvrstom Amazonovom kontrolom. Kindle Fire se, unatoč mediokritetskoj kvaliteti, prodaje izvanredno dobro; ozbiljno su nagrizli iPadov tržišni udio, nešto što renomiranim proizvođačima hardvera s Android operativnim sustavom nije uspjelo iako su im uređaji znatno kvalitetniji. Kindle Fire ima vrlo nisku cijenu koja ne pokriva trošak izrade. Smatra se da Amazon gubi na svakom uređaju oko 70 dolara. Naravno, s vremenom će korisnici konzumirati njihove servise: glazbu, video, knjige koje će brzo nadoknaditi gubitak i istovremeno vezati korisnike za svoj ekosustav. Ne treba zaboraviti i prikaz reklama, koji će povećati njegovu isplativost proizvođaču. Bogatija ponuda sadržaja predstavlja veliku prijetnju Appleovim prihodima od prodaje tableta. Bezos se nije libio nazvati svoj on-line dućan s Android aplikacijama AppStore, potpuno kopirajući istoimeni Appleov proizvod.

Autor: Boro Krstulović

Istovremeno, akcije „Ekson mobajla“ pale su za jedan odsto i vredele su 86,23 dolara. Ukupna vrednost te naftne kompanije u prvom fiskalnom kvartalu iznosila je 413 milijardi dolara.

Na trećem mestu po vrednosti je „Eplov“ glavni konkurent, kompanija „Majkrosoft“, čija vrednost je procenjena na 246,5 milijardi dolara. „Epl“ je sinoć saopštio da je u poslednjem kvartalu više nego udvostučio prihode, dok je zarada porasla za 73 odsto.

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries. A production line in Foxconn City in Shenzhen, China. The iPhone is assembled in this vast facility, which has 230,000 employees, many at the plant up to 12 hours a day, six days a week.

When Barack Obama joined Silicon Valley’s top luminaries for dinner in California last February, each guest was asked to come with a question for the president.
But as Steven P. Jobs of Apple spoke, President Obama interrupted with an inquiry of his own: what would it take to make iPhones in the United States?

Not long ago, Apple boasted that its products were made in America. Today, few are. Almost all of the 70 million iPhones, 30 million iPads and 59 million other products Apple sold last year were manufactured overseas.

Why can’t that work come home? Mr. Obama asked.

Mr. Jobs’s reply was unambiguous. “Those jobs aren’t coming back,” he said, according to another dinner guest.

The president’s question touched upon a central conviction at Apple. It isn’t just that workers are cheaper abroad. Rather, Apple’s executives believe the vast scale of overseas factories as well as the flexibility, diligence and industrial skills of foreign workers have so outpaced their American counterparts that “Made in the U.S.A.” is no longer a viable option for most Apple products.

Apple has become one of the best-known, most admired and most imitated companies on earth, in part through an unrelenting mastery of global operations. Last year, it earned over $400,000 in profit per employee, more than Goldman Sachs, Exxon Mobil or Google.

However, what has vexed Mr. Obama as well as economists and policy makers is that Apple — and many of its high-technology peers — are not nearly as avid in creating American jobs as other famous companies were in their heydays.

Apple employs 43,000 people in the United States and 20,000 overseas, a small fraction of the over 400,000 American workers at General Motors in the 1950s, or the hundreds of thousands at General Electric in the 1980s. Many more people work for Apple’s contractors: an additional 700,000 people engineer, build and assemble iPads, iPhones and Apple’s other products. But almost none of them work in the United States. Instead, they work for foreign companies in Asia, Europe and elsewhere, at factories that almost all electronics designers rely upon to build their wares.

“Apple’s an example of why it’s so hard to create middle-class jobs in the U.S. now,” said Jared Bernstein, who until last year was an economic adviser to the White House.

“If it’s the pinnacle of capitalism, we should be worried.”

Apple executives say that going overseas, at this point, is their only option. One former executive described how the company relied upon a Chinese factory to revamp iPhone manufacturing just weeks before the device was due on shelves. Apple had redesigned the iPhone’s screen at the last minute, forcing an assembly line overhaul. New screens began arriving at the plant near midnight.

A foreman immediately roused 8,000 workers inside the company’s dormitories, according to the executive. Each employee was given a biscuit and a cup of tea, guided to a workstation and within half an hour started a 12-hour shift fitting glass screens into beveled frames. Within 96 hours, the plant was producing over 10,000 iPhones a day.

“The speed and flexibility is breathtaking,” the executive said. “There’s no American plant that can match that.”

Similar stories could be told about almost any electronics company — and outsourcing has also become common in hundreds of industries, including accounting, legal services, banking, auto manufacturing and pharmaceuticals.

But while Apple is far from alone, it offers a window into why the success of some prominent companies has not translated into large numbers of domestic jobs. What’s more, the company’s decisions pose broader questions about what corporate America owes Americans as the global and national economies are increasingly intertwined.

“Companies once felt an obligation to support American workers, even when it wasn’t the best financial choice,” said Betsey Stevenson, the chief economist at the Labor Department until last September. “That’s disappeared. Profits and efficiency have trumped generosity.”

Companies and other economists say that notion is naïve. Though Americans are among the most educated workers in the world, the nation has stopped training enough people in the mid-level skills that factories need, executives say.
Enlarge This Image
Thomas Lee for The New York Times

In China, Lina Lin is a project manager at PCH International, which contracts with Apple. “There are lots of jobs,” she said. “Especially in Shenzhen.”
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

To thrive, companies argue they need to move work where it can generate enough profits to keep paying for innovation. Doing otherwise risks losing even more American jobs over time, as evidenced by the legions of once-proud domestic manufacturers — including G.M. and others — that have shrunk as nimble competitors have emerged.

Apple was provided with extensive summaries of The New York Times’s reporting for this article, but the company, which has a reputation for secrecy, declined to comment.

This article is based on interviews with more than three dozen current and former Apple employees and contractors — many of whom requested anonymity to protect their jobs — as well as economists, manufacturing experts, international trade specialists, technology analysts, academic researchers, employees at Apple’s suppliers, competitors and corporate partners, and government officials.

Privately, Apple executives say the world is now such a changed place that it is a mistake to measure a company’s contribution simply by tallying its employees — though they note that Apple employs more workers in the United States than ever before.

They say Apple’s success has benefited the economy by empowering entrepreneurs and creating jobs at companies like cellular providers and businesses shipping Apple products. And, ultimately, they say curing unemployment is not their job.

“We sell iPhones in over a hundred countries,” a current Apple executive said. “We don’t have an obligation to solve America’s problems. Our only obligation is making the best product possible.”

‘I Want a Glass Screen’

In 2007, a little over a month before the iPhone was scheduled to appear in stores, Mr. Jobs beckoned a handful of lieutenants into an office. For weeks, he had been carrying a prototype of the device in his pocket.

Mr. Jobs angrily held up his iPhone, angling it so everyone could see the dozens of tiny scratches marring its plastic screen, according to someone who attended the meeting. He then pulled his keys from his jeans.

People will carry this phone in their pocket, he said. People also carry their keys in their pocket. “I won’t sell a product that gets scratched,” he said tensely. The only solution was using unscratchable glass instead. “I want a glass screen, and I want it perfect in six weeks.”

After one executive left that meeting, he booked a flight to Shenzhen, China. If Mr. Jobs wanted perfect, there was nowhere else to go.

For over two years, the company had been working on a project — code-named Purple 2 — that presented the same questions at every turn: how do you completely reimagine the cellphone? And how do you design it at the highest quality — with an unscratchable screen, for instance — while also ensuring that millions can be manufactured quickly and inexpensively enough to earn a significant profit?

The answers, almost every time, were found outside the United States. Though components differ between versions, all iPhones contain hundreds of parts, an estimated 90 percent of which are manufactured abroad. Advanced semiconductors have come from Germany and Taiwan, memory from Korea and Japan, display panels and circuitry from Korea and Taiwan, chipsets from Europe and rare metals from Africa and Asia. And all of it is put together in China.

In its early days, Apple usually didn’t look beyond its own backyard for manufacturing solutions. A few years after Apple began building the Macintosh in 1983, for instance, Mr. Jobs bragged that it was “a machine that is made in America.” In 1990, while Mr. Jobs was running NeXT, which was eventually bought by Apple, the executive told a reporter that “I’m as proud of the factory as I am of the computer.” As late as 2002, top Apple executives occasionally drove two hours northeast of their headquarters to visit the company’s iMac plant in Elk Grove, Calif.

But by 2004, Apple had largely turned to foreign manufacturing. Guiding that decision was Apple’s operations expert, Timothy D. Cook, who replaced Mr. Jobs as chief executive last August, six weeks before Mr. Jobs’s death. Most other American electronics companies had already gone abroad, and Apple, which at the time was struggling, felt it had to grasp every advantage.

In part, Asia was attractive because the semiskilled workers there were cheaper. But that wasn’t driving Apple. For technology companies, the cost of labor is minimal compared with the expense of buying parts and managing supply chains that bring together components and services from hundreds of companies.

For Mr. Cook, the focus on Asia “came down to two things,” said one former high-ranking Apple executive. Factories in Asia “can scale up and down faster” and “Asian supply chains have surpassed what’s in the U.S.” The result is that “we can’t compete at this point,” the executive said.
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

The impact of such advantages became obvious as soon as Mr. Jobs demanded glass screens in 2007.

For years, cellphone makers had avoided using glass because it required precision in cutting and grinding that was extremely difficult to achieve. Apple had already selected an American company, Corning Inc., to manufacture large panes of strengthened glass. But figuring out how to cut those panes into millions of iPhone screens required finding an empty cutting plant, hundreds of pieces of glass to use in experiments and an army of midlevel engineers. It would cost a fortune simply to prepare.

Then a bid for the work arrived from a Chinese factory.

When an Apple team visited, the Chinese plant’s owners were already constructing a new wing. “This is in case you give us the contract,” the manager said, according to a former Apple executive. The Chinese government had agreed to underwrite costs for numerous industries, and those subsidies had trickled down to the glass-cutting factory. It had a warehouse filled with glass samples available to Apple, free of charge. The owners made engineers available at almost no cost. They had built on-site dormitories so employees would be available 24 hours a day.

The Chinese plant got the job.

“The entire supply chain is in China now,” said another former high-ranking Apple executive. “You need a thousand rubber gaskets? That’s the factory next door. You need a million screws? That factory is a block away. You need that screw made a little bit different? It will take three hours.”

In Foxconn City

An eight-hour drive from that glass factory is a complex, known informally as Foxconn City, where the iPhone is assembled. To Apple executives, Foxconn City was further evidence that China could deliver workers — and diligence — that outpaced their American counterparts.

That’s because nothing like Foxconn City exists in the United States.

The facility has 230,000 employees, many working six days a week, often spending up to 12 hours a day at the plant. Over a quarter of Foxconn’s work force lives in company barracks and many workers earn less than $17 a day. When one Apple executive arrived during a shift change, his car was stuck in a river of employees streaming past. “The scale is unimaginable,” he said.

Foxconn employs nearly 300 guards to direct foot traffic so workers are not crushed in doorway bottlenecks. The facility’s central kitchen cooks an average of three tons of pork and 13 tons of rice a day. While factories are spotless, the air inside nearby teahouses is hazy with the smoke and stench of cigarettes.

Foxconn Technology has dozens of facilities in Asia and Eastern Europe, and in Mexico and Brazil, and it assembles an estimated 40 percent of the world’s consumer electronics for customers like Amazon, Dell, Hewlett-Packard, Motorola, Nintendo, Nokia, Samsung and Sony.

“They could hire 3,000 people overnight,” said Jennifer Rigoni, who was Apple’s worldwide supply demand manager until 2010, but declined to discuss specifics of her work. “What U.S. plant can find 3,000 people overnight and convince them to live in dorms?”

In mid-2007, after a month of experimentation, Apple’s engineers finally perfected a method for cutting strengthened glass so it could be used in the iPhone’s screen. The first truckloads of cut glass arrived at Foxconn City in the dead of night, according to the former Apple executive. That’s when managers woke thousands of workers, who crawled into their uniforms — white and black shirts for men, red for women — and quickly lined up to assemble, by hand, the phones. Within three months, Apple had sold one million iPhones. Since then, Foxconn has assembled over 200 million more.

Foxconn, in statements, declined to speak about specific clients.

“Any worker recruited by our firm is covered by a clear contract outlining terms and conditions and by Chinese government law that protects their rights,” the company wrote. Foxconn “takes our responsibility to our employees very seriously and we work hard to give our more than one million employees a safe and positive environment.”
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

The company disputed some details of the former Apple executive’s account, and wrote that a midnight shift, such as the one described, was impossible “because we have strict regulations regarding the working hours of our employees based on their designated shifts, and every employee has computerized timecards that would bar them from working at any facility at a time outside of their approved shift.” The company said that all shifts began at either 7 a.m. or 7 p.m., and that employees receive at least 12 hours’ notice of any schedule changes.

Foxconn employees, in interviews, have challenged those assertions.

Another critical advantage for Apple was that China provided engineers at a scale the United States could not match. Apple’s executives had estimated that about 8,700 industrial engineers were needed to oversee and guide the 200,000 assembly-line workers eventually involved in manufacturing iPhones. The company’s analysts had forecast it would take as long as nine months to find that many qualified engineers in the United States.

In China, it took 15 days.

Companies like Apple “say the challenge in setting up U.S. plants is finding a technical work force,” said Martin Schmidt, associate provost at the Massachusetts Institute of Technology. In particular, companies say they need engineers with more than high school, but not necessarily a bachelor’s degree. Americans at that skill level are hard to find, executives contend. “They’re good jobs, but the country doesn’t have enough to feed the demand,” Mr. Schmidt said.

Some aspects of the iPhone are uniquely American. The device’s software, for instance, and its innovative marketing campaigns were largely created in the United States. Apple recently built a $500 million data center in North Carolina. Crucial semiconductors inside the iPhone 4 and 4S are manufactured in an Austin, Tex., factory by Samsung, of South Korea.

But even those facilities are not enormous sources of jobs. Apple’s North Carolina center, for instance, has only 100 full-time employees. The Samsung plant has an estimated 2,400 workers.

“If you scale up from selling one million phones to 30 million phones, you don’t really need more programmers,” said Jean-Louis Gassée, who oversaw product development and marketing for Apple until he left in 1990. “All these new companies — Facebook, Google, Twitter — benefit from this. They grow, but they don’t really need to hire much.”

It is hard to estimate how much more it would cost to build iPhones in the United States. However, various academics and manufacturing analysts estimate that because labor is such a small part of technology manufacturing, paying American wages would add up to $65 to each iPhone’s expense. Since Apple’s profits are often hundreds of dollars per phone, building domestically, in theory, would still give the company a healthy reward.

But such calculations are, in many respects, meaningless because building the iPhone in the United States would demand much more than hiring Americans — it would require transforming the national and global economies. Apple executives believe there simply aren’t enough American workers with the skills the company needs or factories with sufficient speed and flexibility. Other companies that work with Apple, like Corning, also say they must go abroad.

Manufacturing glass for the iPhone revived a Corning factory in Kentucky, and today, much of the glass in iPhones is still made there. After the iPhone became a success, Corning received a flood of orders from other companies hoping to imitate Apple’s designs. Its strengthened glass sales have grown to more than $700 million a year, and it has hired or continued employing about 1,000 Americans to support the emerging market.

But as that market has expanded, the bulk of Corning’s strengthened glass manufacturing has occurred at plants in Japan and Taiwan.

“Our customers are in Taiwan, Korea, Japan and China,” said James B. Flaws, Corning’s vice chairman and chief financial officer. “We could make the glass here, and then ship it by boat, but that takes 35 days. Or, we could ship it by air, but that’s 10 times as expensive. So we build our glass factories next door to assembly factories, and those are overseas.”
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

Corning was founded in America 161 years ago and its headquarters are still in upstate New York. Theoretically, the company could manufacture all its glass domestically. But it would “require a total overhaul in how the industry is structured,” Mr. Flaws said. “The consumer electronics business has become an Asian business. As an American, I worry about that, but there’s nothing I can do to stop it. Asia has become what the U.S. was for the last 40 years.”

Middle-Class Jobs Fade

The first time Eric Saragoza stepped into Apple’s manufacturing plant in Elk Grove, Calif., he felt as if he were entering an engineering wonderland.

It was 1995, and the facility near Sacramento employed more than 1,500 workers. It was a kaleidoscope of robotic arms, conveyor belts ferrying circuit boards and, eventually, candy-colored iMacs in various stages of assembly. Mr. Saragoza, an engineer, quickly moved up the plant’s ranks and joined an elite diagnostic team. His salary climbed to $50,000. He and his wife had three children. They bought a home with a pool.

“It felt like, finally, school was paying off,” he said. “I knew the world needed people who can build things.”

At the same time, however, the electronics industry was changing, and Apple — with products that were declining in popularity — was struggling to remake itself. One focus was improving manufacturing. A few years after Mr. Saragoza started his job, his bosses explained how the California plant stacked up against overseas factories: the cost, excluding the materials, of building a $1,500 computer in Elk Grove was $22 a machine. In Singapore, it was $6. In Taiwan, $4.85. Wages weren’t the major reason for the disparities. Rather it was costs like inventory and how long it took workers to finish a task.

“We were told we would have to do 12-hour days, and come in on Saturdays,” Mr. Saragoza said. “I had a family. I wanted to see my kids play soccer.”

Modernization has always caused some kinds of jobs to change or disappear. As the American economy transitioned from agriculture to manufacturing and then to other industries, farmers became steelworkers, and then salesmen and middle managers. These shifts have carried many economic benefits, and in general, with each progression, even unskilled workers received better wages and greater chances at upward mobility.

But in the last two decades, something more fundamental has changed, economists say. Midwage jobs started disappearing. Particularly among Americans without college degrees, today’s new jobs are disproportionately in service occupations — at restaurants or call centers, or as hospital attendants or temporary workers — that offer fewer opportunities for reaching the middle class.

Even Mr. Saragoza, with his college degree, was vulnerable to these trends. First, some of Elk Grove’s routine tasks were sent overseas. Mr. Saragoza didn’t mind. Then the robotics that made Apple a futuristic playground allowed executives to replace workers with machines. Some diagnostic engineering went to Singapore. Middle managers who oversaw the plant’s inventory were laid off because, suddenly, a few people with Internet connections were all that were needed.

Mr. Saragoza was too expensive for an unskilled position. He was also insufficiently credentialed for upper management. He was called into a small office in 2002 after a night shift, laid off and then escorted from the plant. He taught high school for a while, and then tried a return to technology. But Apple, which had helped anoint the region as “Silicon Valley North,” had by then converted much of the Elk Grove plant into an AppleCare call center, where new employees often earn $12 an hour.

There were employment prospects in Silicon Valley, but none of them panned out. “What they really want are 30-year-olds without children,” said Mr. Saragoza, who today is 48, and whose family now includes five of his own.
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

After a few months of looking for work, he started feeling desperate. Even teaching jobs had dried up. So he took a position with an electronics temp agency that had been hired by Apple to check returned iPhones and iPads before they were sent back to customers. Every day, Mr. Saragoza would drive to the building where he had once worked as an engineer, and for $10 an hour with no benefits, wipe thousands of glass screens and test audio ports by plugging in headphones.

Paydays for Apple

As Apple’s overseas operations and sales have expanded, its top employees have thrived. Last fiscal year, Apple’s revenue topped $108 billion, a sum larger than the combined state budgets of Michigan, New Jersey and Massachusetts. Since 2005, when the company’s stock split, share prices have risen from about $45 to more than $427.

Some of that wealth has gone to shareholders. Apple is among the most widely held stocks, and the rising share price has benefited millions of individual investors, 401(k)’s and pension plans. The bounty has also enriched Apple workers. Last fiscal year, in addition to their salaries, Apple’s employees and directors received stock worth $2 billion and exercised or vested stock and options worth an added $1.4 billion.

The biggest rewards, however, have often gone to Apple’s top employees. Mr. Cook, Apple’s chief, last year received stock grants — which vest over a 10-year period — that, at today’s share price, would be worth $427 million, and his salary was raised to $1.4 million. In 2010, Mr. Cook’s compensation package was valued at $59 million, according to Apple’s security filings.

A person close to Apple argued that the compensation received by Apple’s employees was fair, in part because the company had brought so much value to the nation and world. As the company has grown, it has expanded its domestic work force, including manufacturing jobs. Last year, Apple’s American work force grew by 8,000 people.

While other companies have sent call centers abroad, Apple has kept its centers in the United States. One source estimated that sales of Apple’s products have caused other companies to hire tens of thousands of Americans. FedEx and United Parcel Service, for instance, both say they have created American jobs because of the volume of Apple’s shipments, though neither would provide specific figures without permission from Apple, which the company declined to provide.

“We shouldn’t be criticized for using Chinese workers,” a current Apple executive said. “The U.S. has stopped producing people with the skills we need.”

What’s more, Apple sources say the company has created plenty of good American jobs inside its retail stores and among entrepreneurs selling iPhone and iPad applications.

After two months of testing iPads, Mr. Saragoza quit. The pay was so low that he was better off, he figured, spending those hours applying for other jobs. On a recent October evening, while Mr. Saragoza sat at his MacBook and submitted another round of résumés online, halfway around the world a woman arrived at her office. The worker, Lina Lin, is a project manager in Shenzhen, China, at PCH International, which contracts with Apple and other electronics companies to coordinate production of accessories, like the cases that protect the iPad’s glass screens. She is not an Apple employee. But Mrs. Lin is integral to Apple’s ability to deliver its products.

Mrs. Lin earns a bit less than what Mr. Saragoza was paid by Apple. She speaks fluent English, learned from watching television and in a Chinese university. She and her husband put a quarter of their salaries in the bank every month. They live in a 1,080-square-foot apartment, which they share with their in-laws and son.

“There are lots of jobs,” Mrs. Lin said. “Especially in Shenzhen.”

Innovation’s Losers

Toward the end of Mr. Obama’s dinner last year with Mr. Jobs and other Silicon Valley executives, as everyone stood to leave, a crowd of photo seekers formed around the president. A slightly smaller scrum gathered around Mr. Jobs. Rumors had spread that his illness had worsened, and some hoped for a photograph with him, perhaps for the last time.

Eventually, the orbits of the men overlapped. “I’m not worried about the country’s long-term future,” Mr. Jobs told Mr. Obama, according to one observer. “This country is insanely great. What I’m worried about is that we don’t talk enough about solutions.”
The iEconomy

An Empire Built Abroad

Articles in this series are examining challenges posed by increasingly globalized high-tech industries.
Multimedia
The iPhone Economy
Related

Times Topic: Apple Incorporated

Add to Portfolio

Apple Incorporated

Go to your Portfolio »
Readers’ Comments

Readers shared their thoughts on this article.

Read All Comments (777) »

At dinner, for instance, the executives had suggested that the government should reform visa programs to help companies hire foreign engineers. Some had urged the president to give companies a “tax holiday” so they could bring back overseas profits which, they argued, would be used to create work. Mr. Jobs even suggested it might be possible, someday, to locate some of Apple’s skilled manufacturing in the United States if the government helped train more American engineers.

Economists debate the usefulness of those and other efforts, and note that a struggling economy is sometimes transformed by unexpected developments. The last time analysts wrung their hands about prolonged American unemployment, for instance, in the early 1980s, the Internet hardly existed. Few at the time would have guessed that a degree in graphic design was rapidly becoming a smart bet, while studying telephone repair a dead end.

What remains unknown, however, is whether the United States will be able to leverage tomorrow’s innovations into millions of jobs.

In the last decade, technological leaps in solar and wind energy, semiconductor fabrication and display technologies have created thousands of jobs. But while many of those industries started in America, much of the employment has occurred abroad. Companies have closed major facilities in the United States to reopen in China. By way of explanation, executives say they are competing with Apple for shareholders. If they cannot rival Apple’s growth and profit margins, they won’t survive.

“New middle-class jobs will eventually emerge,” said Lawrence Katz, a Harvard economist. “But will someone in his 40s have the skills for them? Or will he be bypassed for a new graduate and never find his way back into the middle class?”

The pace of innovation, say executives from a variety of industries, has been quickened by businessmen like Mr. Jobs. G.M. went as long as half a decade between major automobile redesigns. Apple, by comparison, has released five iPhones in four years, doubling the devices’ speed and memory while dropping the price that some consumers pay.

Before Mr. Obama and Mr. Jobs said goodbye, the Apple executive pulled an iPhone from his pocket to show off a new application — a driving game — with incredibly detailed graphics. The device reflected the soft glow of the room’s lights. The other executives, whose combined worth exceeded $69 billion, jostled for position to glance over his shoulder. The game, everyone agreed, was wonderful.

There wasn’t even a tiny scratch on the screen.

Nova društvena mreža, kojoj će moći da pristupe samo bogati i slavni, kombinacija je Fejsbuka, Tvitera, Skajpa, imejla i SMS poruka.

Idejni tvorac projekta Vivek Ranadive razvio je TopCom kroz svoju softversku kompaniju „Tibko softver“, osnovanu 1997. u Palo Altu. Njegov cilj je da promeni svet tako što će 200 najbogatijih podstaći da direktno komuniciraju preko njegove mreže.

Ideja je jednostavna – bogati vole da se druže s bogatima, a sajt ima za cilj da eliti obezbedi proširivanje socijalnih i poslovnih kontakata.

Ipak, njihov glavni zadatak je posao. Budući da se većina najbogatijih ubraja u kategoriju preduzetnika ili vrhunskih menadžera, ideja je da oni socijalnu mrežu koriste kako bi pronašli dobavljače, klijente, investitore, partnere…

Koncept ima podršku osnivača Svetskog ekonomskog foruma Klausa Švaba, koji je pohvalio ideju kreiranja takve mreže. On je naveo da će ubuduće, na primer, premijer Japana moći da zatraži pomoć preko te mreže kad njegovu zemlju zadesi novi cunami.

- Premijer japana Jošihiko Noda mogao bi da snimi video u kojem objašnjava šta se dešava i u kojem traži pomoć. Zatim da ga postavi na mrežu, koja je dostupna za samo 200 ljudi na planeti. Minut kasnije bih video taj snimak i tražio video konferenciju sa određenim liderima koji hoće da pomognu Japanu – istakao je nemački ekonomista Švab prednosti socijalne mreže za bogate.

Na meti hakera

Stručnjaci za bezbednost na internetu upozoravaju da bi se mreža za bogate stalno nalazila na meti hakera. Poučeni iskustvom od pre nekoliko dana, kad je grupa Anonimusi porušila desetine svetskih sajtova, uključujući američki FBI, eksperti kažu da bez dobre zaštite TopCom neće funkcionisati.

Agilera zabavlja goste

Na filantropskoj žurki koju je organizovala fondacija „Viktor Pinšuk“ planirano je da goste zabavlja pevačica Kristina Agilera i akrobate „Sirk de solej“, piše Los Anđeles tajms. Prema navodima tog lista, program će voditi Čelsi Klinton, ćerka Bila i Hilari Klinton.

“Ne poznajem nikoga ko je preživeo toliko dugo sa ovom bolešću”, kaže Amar Al-Čalabi, direktor bolnice i istraživačkog centra za bolesti motoričkih neurona na Kraljevskom koledžu u Londonu. On opisuje njegovu dugovečnost kao “neverovatnu”.

“Veoma se retko dešava da pacijent koji boluje od bolesti motornih neurona dočeka da poživi decenijama, ali je i to zabeleženo”, kaže dr Rup Tandan, profesor neurologije na Univerzitetu u Vermontu. Tandam dodaje da su mnogi koji su dočekali starosti sa ovom bolešću živeli pomoću ventilatora koji je disao za njih, što Hoking ne koristi.

Hoking je prvi put skrenuo pažnju šire javnosti na svoj rad 1988. knjigom „A Brief History of Time“, pojednostavljenim pregledom univerzuma koji je prodat u 10 miliona primeraka širom sveta. Njegove naredne teorije su unele revoluciju u moderno razumevanje koncepata kao što su crne rupe ili Veliki prasak, teorije o stvaranju univerzuma. Dokazao je Vilerovu hipotezu o očuvanju mase i naelektrisanja čestice kada ona dospe u crnu rupu.

Kako bi obeležio njegov rođendan u nedelju, Univerzitet Kembridž održava javni simpozijum na temu “stanja univerzuma”, ne kojem će govoriti 27 vodećih svetskih naučnika uključujući britanskog astronoma Martina Risa, nobelovca Sola Perlmutera, Kipa Torna jednog od vodećih teorijskih fizičara i samog Hokinga.

Tokom 30 godina je obavljao dužnost profesora matematike na Kembridž institutu, što je mesto koje je nekada držao i Isak Njutn, poznat i kao „otac fizike“. Tokom 30 godina predavanja fizičar je svojim kolegama dao novi pogled sa kojim bi trebalo da gledaju na univerzum. Međutim, pokazao je i javnosti često nejasan put kroz svet teorijske fizike, preko svojih mnogobrojnih knjiga i povremenih javnih predavanja.

Hoking se povukao sa te pozicije 2009. i sada je direktor univerzitetskog Centra za teorijsku kosmologiju. U svom životu je postigao gotovo sve uprkos tome što je gotovo u potpunosti paralisan od 1970. Na svom sajtu je povodom tog događaja napisao da je tada shvatio „ da sa tamnim oblacima nadvijenim iznad lične budućnosti, na svoje iznenađenje, sam više uživao u životu nego pre. Odjednom sam shvatio da postoji mnogo korisnih stvari koje bi mogao da uradim ukoliko preživim“.

Osnovao je porodicu i sada je otac troje dece ali kako je bolest napredovala on je nastavio sa istraživanjima uz pomoć invalidskih kolica a kasnije i elektronskog govornog sintisajzera

PHOTO\EPA:STR

Mali infracrveni senzor je postavljen na njegovim naočarama i povezan sa računarom. Taj senzor detektuje Hokingov puls mišića obraza, koji bira reči prikazane na ekranu kompjutera. Potrebno mu je do 10 minuta kako bi formulisao jednu rečenicu.

“Jedini problem je što mi govorni sintisajzer daje američki akcenat”, napisao je svojevremeno ovaj slavni Britanac na svoj sajtu.

Međutim, njegova lična asistentkinja Džudit Kroasde je rekla da mu govor postaje sve sporiji i sporiji i „kada je loš dan može da kaže samo jednu reč u minuti“.

„Mislimo da se to događa zbog trošenja mišića u njegovim obrazima. Gledamo kako da popravimo situaciju i isprobamo novu tehnologiju“.

Trebalo mu je četiri godine da završi svoju poslednju knjigu “The Grand Design“ koju je napisao zajedno sa američkim fizičarem Lenardom Mlodinovim. Svojom poslednjom knjigom, Hoking je ozvaničio raskid sa ranijim stavovima o veri kada je smatrao da će nam otkriće jedne celokupne teorije pomoći da shvatimo Božju misao. On objašnjava da je otkrivanjem 1992. godine planete koja kruži oko druge zvezde, a ne Sunca, dovelo do dekonstrukcije gledišta oca fizike Isaka Njutna po kojem Univerzum nije mogao da nastane iz haosa već je Božje delo.

Njegova lična asistentkinja Džudit Kroasdel je u intervjuu za AP opisala svog šefa kao neverovatno strpljivu osobu.

“Način na koji on komunicira možda izgleda frustrajuće spor većini ljudi ali on ne dozvoljava da mu to poremeti tok misli”, kaže ona.

PHOTO\EPA:STR

Hoking obično dolazi u kancelariju nakon dugog doručka i čitanja vesti, dodaje Kroasdel. “On nije ranoranilac, ali gotovo uvek ostaje do kasno, do sedam ili osam sati uveče”.

Njegova univerzitetska kancelarija je popunjena memorablijama: porodičnim slikama, minijaturnim NASA šatlom i potpisanom fotografijom sa predsednikom Barakom Obamom i njegovom suprugom Mišel. Slava mu je omogućila da se pojavi u nekim od svojih omiljenih televizijskih serija uključujući „The Simpsons“ i „Star Trek.“ Njegov animirani lik iz serije o porodici Simpson je pretvoren u plastičnu figuricu, koju je ponosno stavio na svoj radni sto.

Takođe se u njegovoj kancelariji nalazi i sat sa likom Homera Simpsona u koji gleda kada posetioci kasne na sastanak.

“On je veliki šaljivdžija, voli pažnju”, kaže Kiti Ferguson, koja je napisala dve biografije ovog fizičara. Ona kaže da ima uvrnut smisao za humor i da je programirao svoj kompjuter da odgovori na slučajne susrete sa ljudima koji ga pitaju da li je on zaista Stiven Hoking.

“Nisam, ali često me mešaju sa tim čovekom”, odgovara njegov računar.

Amiotrofična lateralna skleroza (ALS) ili Lou Gehrigova bolest, koje je utvrđena Hokingu, pripada grupi neuroloških bolesti, koja zahvaća gornje i donje motorne neurone. Jedna je od najčešćih bolesti motorike, a može se javiti pojedinačno ili kao nasledna porodična bolest. Pacijenti koji boluju od te bolesti obično pate od slabljenja i gubljenja mišića, postaju paralizovani i imaju problema sa govorom, gutanjem i disanjem.

Samo oko 10 odsto pacijenata živi duže od jedne decenije. One koje bolest zadesi u mlađim godinama, kao što je to bio slučaj sa Hokingom, generalno imaju veće šanse da žive duže. Kod većine ljudi se bolest utvrdi između 50. i 70. godine života.

PHOTO\EPA:STR

Hoking kaže da pokušava da nemisli na svoja ograničenja.

“Živim sa Lou Gehrigovom bolešću praktično ceo svoj život odrasle osobe. Ipak, to me nije sprečilo da imam divnu porodicu i da budem uspešan u svom poslu”, napisao je on na svom sajtu.

“Pokušavam da živim normalan život koliko je to moguće i da ne mislim o svom stanju ili žalim za stvarima koje nisam u stanju da radim, a kojih nema mnogo.

Fotografije u njegovoj kancelariji svedoče o brojnim njegovim dostignućima koja su pusti san za većinu “smrtnika”. Nekoliko fotografija prikazuje fizičara zajedno sa nekoliko papa kao i uspomene sa posete Kini i Uskršnjim ostrvima. Čak je leteo u bestežinskom stanju u svemirskom simulatoru agencije NASA 2007. godine, kada je prvi put u 40 godina odbacio svoja kolica.

“To je bio trenutka kada sam ga video najsrećnijeg”, kaže Sem Blekburn, Hokingov asistent koji ga je pratio u toj avanturi.

Iako je uspeo da razjasni neka od najkompleksnijih pitanja u modernoj fizici, Hoking je na pitanje magazina „New Scientist“ o čemu najviše razmišlja, odgovorio: „Žene. One su apsolutna misterija“.

1. Ne čekaj
Kada je kao mlad hteo da napravi nešto za šta mu je bila potrebna određena oprema, Stiv Džobs nije oklevao da je potraži na samom izvoru: “Kao dvanestogodišnjak je hteo da napravi merač frekvencije, pa je u telefonskom imeniku potražio Bila Hjulita, osnivača ‘Hjulit Pakarda’, i pozvao ga je da od njega naruči delove.

2. Stvaraj sopstvenu stvarnost
Stiv Džobs je rano naučio da stvari koje vam se u sopstvenom životu ili u svetu oko vas ne dopadaju treba menjati, akcijom ili pukom snagom volje.

“Iskrivljavanje polja realnosti može da posluži kao podsticaj, ali zatim sledi udar stvarnosti”, kaže o tome Džoana Hofman, saradnica u “Eplovom” ranom timu za proizvodnju “Mekintoša”.

3. Kontroliši sve što možeš
Stiv Džobs je u izvesnom smislu bio hipik. Za razliku od većine slobodnih duhova iz 60-tihi 70-tih godina on je, međutim, bio opsednut kontrolom i detaljima.
“Hoće da kontroliše svoju okolinu, a svoje proizvode vidi kao produžetak sebe”.

4. Priznaj svoje greške
Džobs je umeo da bude grub, pa čak i nepromišljen. To možda nigde nije očiglednije nego kada se radi o njegovoj prvoj ćerki. Ali kada je postao stariji i počeo da se suočava sa sopstveno smrtnošću, spremnije je priznavao sopstvene greške.
“Uradio sam mnoge stvari kojma se ne ponosim, recimo to kako sam svoju devojku ostavio u drugom stanju kada mi je bilo 23 godine i kako sam se poneo u toj situaciji.“

5. Upoznaj sebe
Mada nije uvek bio svestan kako oni koji ga okružuju reaguju na njegovu pojavu i ponašanje, Džobs nije imao iluizija kada je reč o sopstvenim značajnim intelektualnim kapacitetima.“A onda je počela da mu sviće jedna uzmnemirujuća spoznaja: da je pametniji od svojih roditelja”.

6. Ostavi otvorena vrata za fantastično
Džobs je bio tragalac, koji je tokom život težio duhovnom prosvetljenju i telesnom pročišćenju. Nije bio naročito religiozan, ali nije ni odbacivao postojanje nečega što prevazilazi ovozemaljasko.

“Mislim da različite religije predstavljaju različita vrata iste kuće. Ponekad mislim da ta kuća postoji, a ponekad da ne postoji. To je velika misterija”

7. Ne potiskuj
Osnivač “Epla” bio je čuven po svojim provalama gneva i povremenim preterano emotivnim reakcijama. Kada je reč o razvoju proizvoda, stvari su često bile ili zadivljujuće, ili obično sra.e.

8. Okruži se brilijantnim ljudima
Bio to voljan da prizna ili ne, Stiv Džobs nije mogao sve da postigne. Imao je ogroman uticaj na svaki prozvod i marketinšku kampanju, ali znao je da na svetu ima i drugih ljudi, koji mogu ono što on ne može. Džobsovo rano partnerstvo sa Stivom Voznijakom predstavljalo je model za kasniju saradnju.

“Nakon nekoliko meseci, bio je spreman da ga testira. Pritisnuo sam nekoliko tipki na tastaturi, i bio sam šokiran! Slova su se pokazala na ekranu”. Ovaj trenutak, 29. juna 1975, predstavljao je prekretnicu za personalni kompjuter. “Bilo je to prvi put u istoriji”, ispričao je kasnije Voznijak, “da je neko otkucao slovo na tastaturi i video ga kako sepojavljuje na njegvoom sopstvenom kompjuterskom ekranu pred njim”.

9. Izgradi tim dobrih igrača
Isuviše često, kompanije i rukovodioci se zadovoljavaju prosečnim saradnicima. Stiv Džobs je umeo da prepozna talenat i zaključio je da će svaki konflikt koji bi mogao da nastane u kompaniji punoj igrača A lige biti uravnotežen odličnim rezultatima.

“Kod većin stvari u životu, raspon između najboljeg i prosečnog iznosi negde oko 30 odsto. Najbolji let avionom, najbolje pripremljen obrok, možda su za oko 30 odsto bolji od prosečnog. Ono što sam video kada je reč o Vozu, bio je neko ko je pedeset puta bolji od prosečnog inžinjera. Mogao je da održava sastanke u sopstvenoj glavi. Mekintoš tim je bio pokušaj da se izgradi čitav takav tim, od igrača A lige. Govorili su da se neće međusobno složiti, ali ja sam uvideo da igrači A lige vole da rade sa igračima A lige, ne vole samo da rade sa igračiam C lige” – rekao je Džobs.

10.Budi ono što jesi
Stiv Džobs je bio toliko zauzet time da bude ono što jeste, da nije imao pojma kako ga ljudi doživljavaju, naročito u svojim ranim, štrokavim hipi danaima.
“Na sastancima smo morali da gledamo njegove prljave noge. Ponekad je, da bi ublažio stres, imao običaj da noge pokvasi u WC šolji, što nije imalo jednako umirujuće dejstvo i na njegove kolege”, priča Majk Markula, prvi predsednik “Epla”.

Jedan od najistaknutijih živih naučnika, koji je godinama prikovan za invalidska kolica, razgovarao je povodom 70. rođendana o svojoj najvećoj naučnoj zabludi i nadama za modernu nauku.

Doskora profesor Univerziteta u Kembridžu na katedri koju je svojevremeno držao Isak Njutn, Hoking će 70. rođendan proslaviti u nedelju javnim simpozijumom pod naslovom „Stanje univerzuma“ (The State of the Universe). Kako prenosi agencija Rojters, na tom skupu, koji će biti održan u Centru za teorijsku kosmologiju u Kembridžu, pored Hokinga govoriće britanski astronom Martin Ris, nobelovac Sol Perlmuter i Kip Torn jedan od vodećih teorijskih fizičara.

Ovaj 33-godišnji Kanađanin izjavio je da ga je američki pogranični policajac pustio da uđe u SAD iz Kvebeka, nakon što mu je pokazao skeniranu kopiju svoje putne isprave na „Eplovom“ tabletu. Rejš se nalazio na pola sata od američke granice kada je shvatio da nije poneo pasoš. „Pomislio sam da moram barem da probam sa ajpedom“, kazao je on.

Policajcu na granici je rekao da ide u Vermont da odnese božićne poklone deci svojih prijatelja.

„Pomalo iznerviran, policajac je uzeo ajped i nestao punih pet minuta koje su mi se učinile kao večnost. Kada se vratio, napravio je dugu pauzu, a zatim mi je poželeo srećan Božić i pustio me je preko granice“, ispričao je Rejš, koji je pasoš skenirao pre nekoliko godina u slučaju da mu bude ukraden ili da ga izgubi na putovanju.

Iako veruje da će jednog dana svi koristiti skenirana identifikaciona dokumenta u elektronskom obliki, Raiš ipak obećava da više neće zaboravljati svoj pasoš.

Kanađanima je od 2009. potreban pasoš za ulazak u SAD, dok su ranije to mogli samo sa vozačkom dozvolom.

Postoji puno primera da su velike kompanije nastale u garaži, ovaj put će izgleda veliki poslovi započinjati na brodu-ostrvu.

Naime, kompanija „Blusid“ (BlueSeed) odlučila je da počne izgradnju broda koji će biti usidren u blizini kalifornijske obale. Na njoj će se nalaziti kuće u kojima će živeti preduzetnici koji sanjaju da pokrenu veliku kompaniju, ali nemaju mogućnost da dobiju vize za rad u SAD-u.

Predstavnici ove kompanije smatraju da sadašnji vizni propisi mogu da odbiju potencijalne velike proizvode i inovacije. Stoga su oni odlučili da pomognu strancima da budu samo nekoliko kilometara od epicentra svih dešavanja u IT svetu.

Maks Marti, predsednik „Blusida“ kaže da mnogi žele da rade u „Silikonskoj dolini“, ali nemaju prilike za to.

„Video sam mnoge svoje prijatelje koji su morali da napuste SAD, nakon što su tu završili školovanje, uprkos njihovoj želji da nastave da rade“, objašnjava Marti, koji je i sam potomak Kubanaca.

U SAD-u su političari ovih dana prilično podeljeni oko dozvola za rad, pogotovo što su sledeće godine izbori.Zato su čelnici kompanije rešili da smisle ovaj zanimljiv koncept.

Brod će biti opremljen za rad i život za oko 1.000 ljudi i nalaziće se na nekih 15 kilometara od obale San Franciska. Biće registrovan u nekoj državi koja ima solidan pravni sistem poput Bahama ili Maršalskih ostrva i stanovnici broda će živeti pod njihovim zakonima.

Na brodu će se izdavati privremene radne ili turističke vize kako bi preduzetnici mogli da se sastaju sa potencijalnim investitorima.

Život na ovom brodu-ostrvu će koštati oko 1.200 dolara mesečno, a biće opremljen sa svim najnovijim tehničkim dostignućima.

„Blusid“ planira da skupi do 30 miliona dolara u narednih godinu i po dana kako bi lansirali ovaj projekat do kraja 2013 godine.

Jedna od prvih osoba koja je imala veoma neprijatno iskustvo bila je još 2006. godine Stejsi Snajder. Ona je studirala na Univerzitetu i Milersvilu u Pensilvaniji i želela je da postane nastavnica.

Imala je odlične ocene i bila na najboljem putu da ostvari svoj cilj sve dok na jednoj društvenoj mreži nije objavila jednu fotografiju. Radilo se o proslavi Noći veštica. Snajderova je na glavi imala gusarski šešir, a u ruci plastičnu čašu. Ispod slike je napisala „pijani gusar“.

Sliku je video i dekan univerziteta, koji je smatrao da tom fotografijom Stejsi „poziva mlade ljude da piju alkohol“ i da stoga ne može da bude primer mladima i ne može da bude nastavnica u školi.

Jedan sud je potom tu odluku dekana čak i potvrdio.

Stručnjaci misle da podatke treba podeliti u dve grupe

Pravni aspekt uspostavljanja prava na digitalno zaboravljanje je jedan deo problema, dok se drugi deo tiče njegove tehničke i društvene organizacije.

Pojedini stručnjaci smatraju da bi sve informacije trebalo podeliti na nevažne i osetljive. Nevažni podaci bi bili tretirani kao i do sada, dok bi kontrolu nad osetljivim podacima trebalo da imaju osobe koje se tiču njih, ali se postavlja pitanje ko bi i po kojim kriterijumima odlučivao koji su podaci osetljivi, a koji ne.

Danas je u društvenu mrežu Fejsbuk uključeno više od 800 miliona ljudi koji razmenjuju fotografije, video-snimke i različite privatne informacije.

U međuvremenu, širom sveta rukovodioci kadrovskih službi počeli su rutinski da prečešljavaju društvene mreže i koriste i podatke sa njih pri odlučivanju o tome hoće li neku osobu zaposliti ili ne.

Neprijatno iskustvo imao je i španski lekar Ugo Daniel Gvidoti. Pre 20 godina u španskom dnevniku „Pais“ je objavljen jedan članak o njemu gde je bilo reči o sudskom procesu zbog lekarske greške prilikom jedne plastične operacije.

List, međutim, nije pisao o oslobađajućoj presudi, što je razljutilo hirurga, ali pravi problem je nastao tek kada je „Pais“ počeo sa digitalizacijom svoje arhive. Od tada pretraživač Gugl taj stari članak uvek izbacuje među prve kada se ukuca ime Gvidoti.

Lekar smatra da to šteti njegovom ugledu i poslu, budući da on još vodi jednu kliniku za plastičnu hirurgiju.

Od početka 2011. godine Gvidoti vodi sudski spor sa Guglom i pokušava da se izbori za to da pretraživač izbriše link ka tom tekstu lista „Paisa“.

Taj postupak je ponovo pokrenuo raspravu o „pravu na zaboravljanje na Internetu“.

Evropska komesarka za pravosuđe Vivjan Reding već duže vreme se zalaže za to pravo. Ona je najavila za naredno proleće nove smernice za zaštitu podataka unutar EU.

- Potreban nam je pravni okvir za zaštitu podataka koji, s jedne strane, štiti potrošače, ali istovremeno omogućuje dalji razvoj i rast digitalne privrede- izjavila je ona prošlog meseca, ali nije objasnila kako to postići i objediniti oba cilja.

„On je bio jedna od najvećih ličnosti naše ere. To smo želeli da izrazimo ovom skulpturom“, izjavio je predsednik „Grafisofta“ Gabor Bojar. Bojar je rekao da je Džobs dao novac i kompjutere „Grafisoftu“ i pomogao kompaniji da od male firme, osnovane tokom komunističke vladavine osamdesetih godina prošlog veka, izraste u globalnog lidera u oblasti softvera za arhitekturu.

„Na neki način, Epl je religija“, rekao je Bojar na otkrivanju statue, upoređujući stručnjake Epla koji su pomogli u obrazovanju „Grafisoftovih“ inženjera sa evanđelistima. Stiv Džobs je predstavljao tehnološku revoluciju koja može da se uporedi samo sa otkrićem pisma, dodao je Bojar.

Upravo to se dogodilo hollywoodskoj božici Hedy Lamarr, junakinji filmova “Samson i Dalila” i “Ziegfeldove djevojke”, najljepšoj ženi na svijetu četrdesetih godina prošlog stoljeća. Sredinom rujna 1940. godine nacističke su podmornice potopile brod pomoću kojeg se pokušalo evakuirati devedesetero britanske djece školskog uzrasta u Kanadu.

Tragični kraj mališana, koji su živote izgubili u hladnoj vodi sjevernog Atlantika, užasnuo je tada 27-godišnju Hedy Lamarr i ona je odlučila dati svoj doprinos borbi protiv nacizma.

No, za razliku od niza hollywoodskih seks bombi koje su svoj otpor mračnom Hitlerovom režimu izražavale pozirajući za kalendare ili posjećujući savezničke vojnike na bojišnicama, Hedy Lamarr povukla se u svoju radnu sobu te napravila nacrt za daljinsko upravljanje torpedima. Njezin je izum 1942. godine patentiran, a utkan je u današnju komunikacijsku tehnologiju.

Ovo je ukratko sadržaj knjige “Hedy’s Folly: The Life and Breakthrough Inventions of Hedy Lamarr, the Most Beautiful Woman in the World” Richarda Rhodesa koja je nedavno objavljena u SAD-u. Richard Rhodes, publicist koji se specijalizirao za knjige o američkom nuklearnom dobu što mu je donijelo Pulitzerovu nagradu 1988. godine, proučio je već objavljene knjige, ali i istražio dosad nepoznate zapise o Hedy Lamarr . Naposljetku je to sažeo u zanimljivu priču o jedinstvenoj kombinaciji glamoura i kreativnosti koji su krasili Lamarr.

Pravim imenom Hedwig Kiesler, Hedy Lamarr rođena je 1914. godine u bečkoj židovskoj bankarskoj obitelji. Kao djevojčica mnogo je vremena provodila u dugim šetnjama s ocem s kojim je dijelila interes za tehnologiju. No, već u tinejdžerskoj dobi Hedwig je otkrila svoju strast prema glumi. Prvi film snimila je sa 16 godina, a nakon nekoliko nezapaženih uloga 1933. godine zabljesnula je u provokativnom češkom nijemom filmu “Ekstaza”.

Film, u kojem je glumila s našim Zvonimirom Rogozom, ušao je u povijest filmske umjetnosti kao prvi prikaz ženskog orgazma na velikom ekranu te joj donio golemu slavu.

Mlada filmska zvijezda Hedy zatim se udala za Fritza Mandla, proizvođača oružja i jednog od najbogatijih Austrijanaca. No, ubrzo je shvatila kako je taj brak sputava jer je njezin 14 godina stariji suprug inzistirao da se odrekne glumačke karijere.
Buntovna supruga

Posesivnog Mandla smetalo je što njegovu mladu ženu smatraju erotskim simbolom pa je dobar dio njihova četverogodišnjeg braka otkupljivao kopije filma “Ekstaza” i zatim ih uništavao.

Nisu su slagali ni politički, jer je Mandl bio oportunist sklon desničarima. Na večere je često pozivao nacističke generale, a jednom je čak ugostio i Benita Mussolinija. Inteligentna Hedwig na tim je druženjima doslovce upijala nacističke tajne o podmornicama i projektilima. Iako se nije slagala s mužem, Hedwig je od Mandla mnogo naučila ne samo o oružju nego i o brojnim inovacijama toga doba. – Imao je najčudesniji mozak na svijetu. Nije bilo ničega što nije znao – zapisala je kasnije za svoga prvoga muža.

Hedwig Kiesler Mandl nije željela da je se smatra trofejnom ženom pa je nekoliko puta pokušala pobjeći iz zlatnog Mandlova kaveza. Jednom se čak sakrila u bordelu. Mandl je načuo gdje se skriva njegova buntovna žena i došao je u bordel. Kako bi izbjegla muža, Hedwig je spavala s jednim klijentom u bordelu.

Na konačan odlazak, pak, odlučila se 1937. godine: pokupila je svoj nakit i krzna te pobjegla u Pariz, a zatim u Hollywood gdje uzima glamurozno ime Hedy Lamarr. Očaran njezinim izgledom, filmski mogul Louis B. Mayer naziva je “najljepšom ženom na svijetu” te daje ugovor u studiju MGM. Hedy se ubrzo udaje drugi, a zatim i treći put: do sredine šezdesetih naredala je šest brakova.

Za njezinu polutajnu karijeru inovatorice bio je presudan susret s avangardnim američkim glazbenikom Georgeom Antheilom. Rođen 1900. godine u New Jerseyju, George Antheil bio je glazbeno čudo od djeteta jer je u dobi od šest godina uspješno svirao klavir. Tijekom tinejdžerske dobi svirao bi klavir i po 20 sati, a umorne bi ruke zatim opuštao u ledeno hladnoj vodi.

REŠENJA ZA ENERGETSKU DILEMU!

Jedan od sledećih trendova nazvan je „Zemlja je ravna… kao i tvoja tehnologija“. Poenta je u tome da će, kako se brzina, bogatstvo i domet komunikacije uvećavaju, i ljudi moći da evoluiraju i napreduju brže. Kao „snagu snage“ Evans je definisao trend ogromnih gradova – usled rasta populacije i urbanizacije, svakog meseca u toku sledeće dve dekade gradiće se grad sa milion stanovnika!

- Potražnja koju kreiraju ovi i mnogi drugi trendovi stvara neviđeni pritisak na ograničene izvore fosilnih goriva. Dobra vest je da postoje rešenja za energetsku dilemu. Samo solarna energija može zadovoljiti naše potrebe za energijom. Zapravo, kao odgovor na današnju globalnu potražnju za energijom može se postaviti 25 solarnih superstanica, od kojih svaka obuhvata površinu od oko 93 kvadratna kilometra. Uporedite ovo sa 170.000 kvadratnih kilometara šumskih površina koje svake godine bivaju uništene. Izgradnja solarne farme može se završiti za samo tri godine.
Skorašnji tehnološki napredak koji čini solarnu energiju izvodljivijim rešenjem jeste „štampanje“ na solarnim ćelijama. U junu 2011. istraživači sa Državnog univerziteta u Oregonu izjavili su da su razvili novu metodu proizvodnje solarnih ćelija uz pomoć inkdžet štampača!

„O tebi se radi“ – sledeći je na listi trendova koji će obeležiti deceniju pred nama. Oduvek smo se prilagođavali tehnologiji. U budućnosti, tehnologija će se prilagođavati nama.

- Krajnju integraciju mogu predstavljati interfejsi sa mašinskim mozgovima koji će omogućiti ljudima sa povredama kičmenog stuba da žive normalnim životima – pojasnio je Evans.

ORGANI NA 3D PRINTERU

Sledeća dimenzija? 3D štampanje ili „aditivna proizvodnja“ je proces spajanja materijala koji će sačinjavati predmete od 3D podataka, obično sloj po sloj. U ne tako dalekoj budućnosti moći ćemo da štampamo ljudske organe. U martu 2011. dr Entoni Atala iz Vejk Forest instituta za regenerativnu medicinu na TED konferenciji ištampao je – kalup za bubreg. I dok je ovo samo „potvrda principa“, mnogi veruju da je samo pitanje vremena kada će biti moguće štampanje živog tkiva. Veštački krvni sudovi proizvedeni, ili bolje rečeno „odštampani“ na 3D printeru, uskoro će moći da se koriste prilikom presađivanja organa. Dosad je glavnu prepreku u razvoju tkivnog inženjeringa predstavljalo snabdevanje veštačkog tkiva nutrijentima putem kapilarnih sudova. Tim naučnika sa Fraunhofer Instituta u Nemačkoj rešio je taj problem uz pomoć 3D printera i tehnike koja se zove „multifoton polimerizacija“.

Nova tehnologija trodimenzionalnog elektronskog štampanja donosi sa sobom, očigledno, još neslućene mogućnosti. Ukratko, budući da će se odštampati moći gotovo sve onda, barem načelno, svaki željeni predmet – bio to rezervni deo za automobil, novi čajnik ili komplet tanjira za večeru s prijateljima, do veštačkih ljudskih organa i zglobova – može biti napravljen tačno po želji budućeg korisnika. U nastojanju da se što većem broju pacijenata omogući presađivanje neophodnog organa, istraživači širom sveta koji se bave tkivnim inženjeringom rade na proizvodnji veštačkog tkiva, pa čak i celih organa u laboratorijskim uslovima.

Najveći problem danas je veličina novih mašina (ne možete baš odštampati bicikl na pisaćem stolu) i njihova cena koja ih još čini ozbiljnom poslovnom investicijom. Ali setite se koliko je trebalo dati za običan laserski štampač pre dvadesetak godina i – budućnost se odjednom čini drugačijom.

KREIRANJE VEŠTAČKIH BIĆA

Tehnološki napredak omogućava kreiranje veštačkih bića. Animirani karakteri već mogu da prepoznaju govor, pretvore tekst u govor i imaju znanje o prethodnim susretima. Do 2020. roboti će biti fizički superiorniji od ljudi. Do 2025. populacija robota će prevazići broj ljudi u razvijenom svetu. Do 2032. roboti će biti mentalno superiorniji od ljudi. I do 2035. roboti će potpuno zameniti ljude na radnom mestu.
Poenta? Možda je sagledava upravo deseti trend, nazvan „Ti… ali, bolji ti“.

- Prešli smo prag otkrića, i postali smo gospodari sopstvene sudbine. Mi smo, suštinski, zbir naših atoma, i ubrzano dobijamo kontrolu nad njima. Prema Stivenu Hokingu, „ljudi ulaze u fazu sopstveno dizajnirane evolucije“.

U prilog verodostojnosti ove izjave, Evans podseća na neke skorašnje događaje: španski naučnici su pronašli supstancu za fotografsko pamćenje, italijanski i švedski naučnici razvili su prvu veštačku šaku koja može da oseća, implanti retine vraćaju vid slepim pacijentima, naučnici sa Univerzitetskog medicinskog centra Ruš u Čikagu pronalaze moguć lek protiv raka kože, Kardio institut iz Teksasa razvija „okrećuće“ srce koje nema puls, sa kojim nema začepljenja arterija i nema otkazivanja istog.
Epilog priče?

- Ovi trendovi nas podsećaju da je svet jedno fantastično mesto. Uvek moramo da postavljamo pitanje – da li smo spremni?

Bez obzira na odgovor svakog od nas ponaosob, budućnost je već tu. Sa svim svojim dobrim, i – da se ne lažemo – lošim stranama…

BORBA ZA PREVLAST

- Pedesetih i šezdesetih godina prošlog veka fizičari su napravili atomsku bombu, odveli nas na Mesec, izumeli mikroprocesor i dali nam revoluciju u oblasti informacija. Sada prelazimo na biologiju i budućnost će pripadati ljudima koji proučavaju žive sisteme i pokušavaju da stvore nove, uz pomoć nanotehnologije. A to će nam omogućiti neverovatne stvari. Neće to biti samo invazija inteligentnih naprava, već ćemo se mi sjediniti s tom tehnologijom. U zubnim pastama nalaziće se nanoboti koji će odstranjivati zubni plankt. Ubacivaćemo inteligentne sprave u svoje telo i mozak kako bismo živeli duže i zdravije, baš kao i što ćemo štampati ljudska tkiva i organe – uveren je futurolog Pol Safo, profesor na Univerzitetu Stanford u Kaliforniji, koji već više od dve decenije prati tehnološke promene.

Činjenica je, međutim, i da mnogi naučnici upozoravaju da će vrtoglavi razvoj nauke i nove, snažne tehnologije, sve više uticati na društvo, ekonomiju, politiku, pa i ljudski identitet.

- Ljudi, recimo, potcenjuju dugoročni uticaj robotike na društvo – upozorava Rod Bruks, osnivač kompanije „Aj robot“ i direktor MIT-ove Laboratorije za kompjuterske nauke i veštačku inteligenciju. – Roboti su sve bliži ljudima. Postaju sve pametniji i sposobniji i sve više liče na ljude. Mi moramo da saznamo kakvu interakciju oni imaju. Društvo mora odlučiti da li je spremo da prihvati veze između ljudi i robota pre nego što postanu toliko sofisticirani da počnu da traže svoja prava, a onda verovatno i prevlast.

I Pol Safo kaže kako je interesantno pitanje šta će se desiti kada napravimo zaista potpuno inteligentne robote.

- Ako budemo imali sreće, ponašaće se prema nama kao prema kućnim ljubimcima. Ako ne budemo, gledaće nas kao na hranu – tvrdi Safo.

Piše Slavoljub Marković

Čini se kako je aplikacija naišla na plodno tlo, jer već sada ima ocjenu od pet zvjezdica.

Ona je verovatno svega tri puta masivnija od naše zvezde, što je opasno blizu minimalnoj količini mase potrebne da se stvori crna rupa na prvom mestu. Našem Suncu, radi primera, nedostaje dovoljno mase da formira crnu rupu na kraju svog životnog ciklus.

Da je originalna zvezda crne rupe bila išta manja, nedostajalo bi joj gravitacije da se uruši. Samim tim, ova mala crna rupa ima “jači stisak” od onih sa 10 milijardi puta većom masom od Sunca.

Crna rupa, nazvana IGR J1 7091-3624, deo je binarnog sistema. Deli sistem sa normalnom zvezdom, od koje crpi gas i stvara masivni disk materijala oko sebe, kako se vidi na umetničkoj viziji na fotografiji.

Stelarna materija, uglavnom gas, zagrejava se do nekoliko miliona stepeni i počinje da emituje X-zrake, u specifičnoj šemi nazvanoj “otkucaji srca”. Ta šema je uzrokovana regularnim ciklusima materije koja se kupi u crnoj rupi od susedne zvezde. Izbacivanje X-zraka privremeno odbacuje gas od crne rupe, što uzrokuje cikličnu šemu koja podseća na otkucaje srca.

Najmanja crna rupa nalazi se na oko 16.000-56.000 svetlosnih godina od Zemlje.

Društvena mreža za parove

Korejska kompanija VCNC osnovana od strane petorice ambicioznih progrmara u dvadesetim godinama, izbacila je najnoviju aplikaciju “Between” (Između) koja pruža privatni prostor koji mogu da dele samo parovi. Komanija najviše cilja na korsinike iz Azije, koji su generalno poznati da ne vole svoj privatni život da dele sa strancima, a nekad čak ni sa prijateljima.

Uvođenje interakcije na platforme mobilnih telefona, “Between” dozvoljava korisnicima da naprave privatnu arhivu sa sadržajem ukucavajući samo broj telefona njihovog izabranika/ce u aplikaciju. Kada se veza jednom uspostavi, korisnici aplikacije “Between” mogu četovati, razmenjivati fotografije, i deliti sećanja sa svojim boljim polovinama.

Aplikacija je napravljena na engleskom, kineskom, japanskom i korejskom u novembru mesecu, a samo dve nedelje kasnije dostigla je više od 45.000 korisnika.

Sada aplikaciju koriste oko 62.000 korisnika pa je tako dostigla drugo mesto društvenih mreža u Koreji. “Between” nije prvi proizvod kompanije VCNC, jer su već razvili brojne aplikacije uključujući “News Gallery”, pesme za decu i aplikaciju posvećenu Stivu Džobsu.

Rastuća opsesija planetom Nibiru, za koju teoretičari zavera kažu da dolazi sa periferije našeg solarnog sistema, da će se sudariti sa Zemljom i uništiti čovečanstvo krajem 2012. ili 2011. godine (obe su godine u igri), pokazuje da ogroman broj ljudi prati video klipove na portalu YouTube i posećuje internet stranice sa sličnom tematikom bez „skeptičkog pribora za detekciju“. Ovo je nedavno izjavio dr Dejvid Morison, planetarni astronom zaposlen u Istraživačkom centru Ejms i Institutu za astrobiologiju pri NASA.

Morison procenjuje da na Internetu postoji oko dva miliona vebsajtova na kojima se trenutno diskutuje o potencijalnom sudaru planete Nibiru sa Zemljom. Svakoga dana, na njegov lični mejl u NASA stigne najmanje pet mejlova u kojima se ljudi raspituju za Nibiru.

„Bar jednom nedeljno dobijem poruku od mladih osoba (uzrasta do 11 godina) u kojoj mi pišu da su se (on ili ona) razboleli od straha i /ili razmišljaju o samoubistvu zbog navodno predstojećeg smaka sveta“, ogorčeno priča Morison.

A kako je počela ta masovna panika vezana za Nibiru ili Planetu X, za koju astronomi tvrde da uopšte ne postoji?

SUMNJIVO POREKLO

Ideju da će smak sveta izazvati sudar planeta, prva je iznela Nensi Lider 1995. godine. Liderova je tada objavila da preko implanta u mozgu, koji su joj ugradili vanzemaljci iz zvezdanog sistema Zeta Retikuli, može da prima njihove poruke. Na svom vebsajtu ona je tvrdila da je odabrana da čovečanstvo upozori na sudar planeta koji će zbrisati život na Zemlji u maju 2003. godine. Kada se to nije dogodilo, njeni sledbenici su odabrali 2012. godinu kao datum sledećeg kataklizmičnog sudara sa Nibiru, godinu koja se baš lepo poklapa sa drugim proročanstvima o kraju sveta fokusiranim na kraj majanskog kalendara.

Nensi Lider je donosioca smrti zapravo nazvala Planeta X, a kasnije je povezala sa planetom o čijem je postojanju hipotetski pisao Zeharija Sičin u svojoj čuvenoj knjizi Dvanaesta planeta. Prema Sičinu (1920-2010.), drevni Sumeri su pisali o džinovskoj planeti po imenu Nibiru – dvanaestoj planeti u solarnom sitemu, skrivenoj iza drugih planeta (uključujući Pluton), sunca i meseca – koja se duž svoje izdužene orbite svakih 3600 godina zaljulja ka Zemlji. Ljudi su zapravo potekli sa planete Nibiru, i prilikom njenog prethodnog preletanja kolonizovali Zemlju.

Istoričari i lingvisti govore da je Sičin pogrešno preveo drevne tekstove. Sumeri su zaista verovali u kosmologiju gde su postojale planete, ali su mislili da postoji samo pet planeta a ne dvanaest i nisu verovali da su ljudi došli na Zemlju sa mesta po imenu Nibiru. Šta više, astronomi su istakli da je planetarna orbita kakvu Sičin pripisuje Nibiru nemoguća: ni jedno nebesko telo ne može da zadrži stabilnu orbitu koja se zaljulja kroz unutrašni solarni sistem svakih 3600 godina, a ostatak vremena boravi iza Plutona. Takvo telo bi veoma brzo bilo ili usisano u drugu orbitu ili istisnuto sa svoje.

Ipak, Sičinova knjiga je od 1976. kada je objavljeno prvo izdanje do danas prevedena na 25 jezika i prodata u milionskom tiražu širom sveta. Nenis Lider je, za svoju teoriju o sudaru planeta, odmah nakon toga usvojila ime Nibiru umesto Planeta X za donosioca smaka sveta na Zemlji.

NEDOSTAJUĆA PLANETA

Najveća karika koja nedostaje u proročanstvu o smaku sveta svakako je sama Nibiru. Kako nikakva džinovska, odmetnuta planeta nije pronađena u spoljašnjem solarnom sistemu da bi odigrala ulogu Nibiru, neki teoretičari zavera su zaključili da je mala kometa Elenin (koja je u oktobru prošla kraj Zemlje bez incidenata) zapravo misteriozna planeta Nibiru.

“Činjenica je da ti ljudi konstantno menjaju svoju priču”, zaključuje dr Dejvid Morison. “Za neke od njih, Nibiru više nije sumerski bog ili planeta koja bi trebalo da se vrati na Zemlju krajem 2012. Ona je postala krilatica za gotovo svaku kosmičku katastrofu.”

Glasine o kometi Elenin su se početkom ove godine proširile poput požara Internetom. Njeno približavanje Zemlji je proglašeno uzrokom pomeranja Zemljine ose za 3 stepena u februaru, zemljotresa u Čileu, pa onda još većeg pomeranja pola koje je izazvalo martovski zemljotres u Japanu. “Ignorišući tektoniku ploča kao uzrok zemljotresa, ti ljudi tvrde da kometa ima jaki gravitacioni ili elektromagnetni uticaj na našu planetu”, kaže Morison.
Kada su naučnici istakli da je kometa Elenin samo grudva leda širine jedva 4,5km, da uopšte nema magnetno polja i da čak neće proći preblizu Zemlji – uz opasku da zemljotrese izaziva tektonika ploča, a ne komete – počele su da kruže glasine da NASA krije informacije o kometi Elenin.

“Ironično je što neupadljiva priroda ove komete igra glavnu ulogu u nekim teorijama zavere”, zajedljivo dodaje Morison. “Ljudima koji su ubeđeni da kometa zaista izaziva zemljotrese, to je dokaz da Elenin uopšte nije kometa već daleko masivniji i opasniji uljez”. Teoretičari zavere su počeli da se bave idejom da je kometa zapravo prerušena Nibiru – planeta ili čak ogromna zvezda tipa smeđi patuljak.

“U stvari, Elenin je klasična kometa iz udžbenika, sa jasno vidljivom “komom” ili jezgrom i dugačkim repom od leda koji isparava. Da je u pitanju smeđi patuljak ne bi imala komu ili rep, jer gas ne može da pobegne sa objekta koji poseduje znatnu gravitaciju. A da je masivna, videli bismo njen gravitacioni uticaj na orbite planeta, posebno Marsa i Zemlje, ali u ovim orbitama nema nikakvih promena. I konačno, da je Elenin zaista smeđi patuljak, već bi bila primećena tokom brojnih ranijih astronomskih osmatranja, čak i dok je još uvek bila u spoljašnjem solarnom sistemu”, kategoričan je dr Morison.

Činjenicu da se kometa nije kretala ka Zemlji, previdela je većina zagovornika teorija zavere, dok su drugi tvrdili da će se njena putanja promeniti (a nije). Neki vebsajtovi su čak objavili da kometu prati džinovski NLO koji kontroliše njenu orbitu.

IZMEĐU ISTINE I LAŽI

Dejvid Morison nudi nekoliko saveta onima koje zanima astronomija ili su zabinuti zbog potencijalnog planetarnog sudara (do kraja ove ili sledeće godine). “Da tu ima ikakve istine, priča bi već bila objavljena i u brojnim nezavisnim medijima, a ne samo na pojedinim internet sajtovima. Pri tom, nije baš svako ko to objavi na portalu YouTube zaista naučnik ili zaposlen u NASA. Jednostavno, na Internetu ne postoji siguran način da se istina razlikuje od laži.”
Priče o zaveri vezanoj za Nibiru su takve besmislice, smatra Morison, da je teško poverovati koliki odjek imaju. Pošto veliki broj internet sajtova prodaje knjige o Nibiru, video zapise, pa čak i “opremu za preživljavanje smaka sveta”, Morison je uveren da ljudi koji se iza takvog biznisa kriju svojski iskorišćavaju i podstiču strah onih koji nisu u stanju da razluče kredibilne izvore informacija od lažnih bukača. “To je posebno veliki problem kada su u pitanju mladi ljudi. Upravo sam zato neopisivo ljut na neodgovorne pojedince željne zarade, čije su žrtve naša deca!”

Piše:T.O.

Двадесет другог септембра, након што су по ко зна који пут претресли резултате свог рада од 2009. до данас, научници ОПЕРА-е морали су да признају јавности, а и себи, да су њихови неутрини били бржи од светлости.
На неутринским излетима у Апенине требало је да се деси много занимљиве физике, али никако и то. Никако, када Специјална теорија релативности, магнум опус једног од највећих умова који је мислио на овој планети, и темељна теорија савремене физике, такве ексцесе разузданих честица забрањује.
Ајнштајн је претпоставио да је брзина светлости брзински максимум све материје, енергије и информација. ОПЕРА је отпевала другачију мелодију. Научницима је, наравно, дужност да о потенцијално епохалним научним пробојима попут оног који се догодио испод Гран Саса говоре нерадо и уздржано, макар док не буду вишеструко потврђени. Машту нас неодговорних лаика, међутим, вест о честицама које не хају за Ајнштајна води право у будућност и то дословно.
Уколико су ЦЕРН-ови неутрини заиста путовали Европом брже од чувених 299.792.458 метара у секунди, то ће бити до сада најбоља физичка потврда да је „путовање кроз време“ могуће. Уколико нису, већ су „варали“ јурећи пречицом кроз неку нама још недоступну димензију – што је једно од научно веродостојних објашњења ове аномалије – ето нове радости за машту и потврде да нас окружују више од четири димензије простор-времена. Пробијање плафона брзине светлости могло би такође да нам донесе – мада у далекој и сасвим хипотетичкој будућности, наравно – неслућене могућности на плану свемирских комуникација.
Јасно је стога зашто су изјаве светских физичара након што су запањујући резултати објављени одавале збуњеност, која није мимоишла ни нове јунаке физике.
„Шокирани смо и покушавамо од тога да се опоравимо. Цео тим пролази кроз разноврсна осећања. Узбуђени смо и под навалом адреналина јер осећамо да смо открили нешто уистину „вруће“. Такође смо и исцрпљени. Треће што осећамо, међутим, потреба је да погледамо резултате поново и сетимо се провера које смо евентуално пропустили“, рекао је координатор експеримента ОПЕРА Антонио Ередитато.
Жестока осећања ипак не спречавају Ередитата и његове сараднике да хладнокрвно образложе да су у своје откриће сигурни, а за то имају и јаке разлоге. У извештају који су објавили у намери да га провери свако за то способан стоји да њихова смела тврдња не почива на једном, два или пет примећених кршења „светлосног лимита“, већ на основу 16.000 „неутрино догађаја“, како их називају, које су анализирали од 2009. године. У овом великом узорку, пробоја брзине светлости било је превише да би их могли отписати као статистичку грешку. Додатно, велики део извештаја посвећен је детаљним објашњењима шта је у припремама експеримента учињено како би „осетљивост мерења била ред величине боља од претходних опита са неутринима“. Откако је извештај постао доступан и другим истраживачима чује се све више похвала на рачун „неутрино мајстора“.
„Не постоји ништа очигледно што су пропустили. Очигледно су обавили много провера којима би се људи надали и рекао бих да су били прилично темељни“, рекао је Стефан Парк, шеф катедре за теоретску физику у Фермилабу, Илиноис, једној од лабораторија од које се очекује да покаже палац горе или доле италијанској сензацији. Нобеловац Семјуел Тинг нашао је потребним да истраживачима ОПЕРА-е честита на „предивном експерименту“.
Научна заједница је, међутим, на фантастичне резултате ОПЕРА-е реаговала, све у свему, скептично. Реакције релевантних научника покриле су цео спектар (не)одобравања, па и (не)пристојности. Џим Ал-Халили, професор физике на Универзитету у Сарију, Енглеска, обећао је да ће „појести своје боксерице уживо на телевизији ако се испостави да су неутрини путовали брже од светлости“. Већина физичара који су се напрасно нашли усред медијског ринга ипак се определила за дефанзиву. Нарочито невољно разговарају о последицама „неутрино безобразлука“ на теорију физике, дакле на нашу слику света. У складу са захтевима научног опреза, и оно што изјаве обично је апстрактно.
Брајан Кокс, професор физике са Манчестерског универзитета каже да „ако имамо нешто што путује брже од светлости, онда имамо и једно од најзначајнијих физичких открића у последњих стотину или више година физике“ и да би такав налаз „захтевао комплетну прераду нашег схватања космоса“. Ретки су стручњаци попут Антонина Цикикија, теоријског физичара са Универзитета у Болоњи, који је одлучан у конкретној тврдњи да „обарање брзине светлости руши конструкцију специјалног релативитета“.
Када су већ могућности експеримента ОПЕРА тако фантастичне, зашто на улицама не видимо одушевљене физичаре како уздигнутих руку кличу „еурека“? Знак питања који је дрско престигао брзину светлости, као и до сада узалудна потрага за Хигсовим бозоном, кључном честицом стандардног модела, можда отварају простор за идеје које су до сада чамиле на периферији теоријске физике. Па ипак, одушевљење изостаје.
Акутни разлог је свакако тај што су честични експерименти незамисливо пипав посао. Колико год био добар посао обављен у лабораторијама ЦЕРН-а и пројекта ОПЕРА, за независну потврду њихових резултата биће потребне године. Само примера ради, једна од примедаба које су скептици упутили „неутринском чуду“ односи се на употребу Глобалног позиционог система, планетарно популарног Џи-Пи-Еса, у одређивању растојања између предграђа Женеве и Гран Саса, то јест места одакле су неутрини испаљени и оног где су ухваћени. На страну иронија што Џи-Пи-Ес исправно функционише управо захваљујући томе што уважава претпоставке Ајнштајнових теорија релативитета, скептици тврде да није извесно колико је Џи-Пи-Ес могао да буде прецизан 1.400 метара под земљом. Процењено растојање између неутринског старта и циља износи 732 километра. Грешка мања од метра била би довољна да поништи резултате ОПЕРА-е. Њени стручњаци, додуше, тврде да је раздаљина утврђена са прецизношћу у оквиру од 20 центиметара.
Шири разлог могао би бити тај што су фасцинантни резултати са Апенина можда мање шокантни но што делују на први поглед. Шта год да се догодило под Гран Сасом, било је то нешто о чему се у неком кутку физике већ размишљало. Физика је од лаицима тешко разумљиве до научницима потпуно збуњујуће науке напредовала много пре него што су први неутрини напустили ЦЕРН. Хипотетичке честице брже од светлости радни назив тахиони добиле су већ шездесетих година прошлог века, а Тесла је, на пример, о њима размишљао још тридесетих. Путовање у будућност респектабилна је научна замисао већ у оквирима специјалне и опште теорије релативитета. Што се просторно-временских димензија космоса тиче, такозвана М-теорија честичне физике већ дуго претпоставља да их има 11. М-теорија јесте у предграђу физичке мисли, али ју је легендарни Стивен Хокинг назвао „јединим кандидатом за потпуну теорију свемира“. Зато делује разумно претпоставка да неутрини бржи од светлости не би срушили, већ надоградили наше данашње знање, па и Ајнштајнову теорију.
Но, шта год 2014. – према надањима Фермилаба – или неке касније године експеримент ОПЕРА буде добио као коначну оцену, већ је сигурно да су „операнти“ овим бацањем коцкица добили више него што се може за било којим коцкарским столом – самом чињеницом да су продрмали науку.

Prema rezultatima njihova istraživanja, najgore je „polje“ za laganje elektronička pošta, a nešto se manje laže u SMS porukama. Uz to što pred računalnim zaslonom više lažemo, također smo skloniji povjerovati tuđim lažima i percipirati ih kao istinu.

Istraživanje je potvrdilo i da ljudi vrlo često ne vjeruju informacijama koje su stavljene na internet, a osobito nemaju povjerenja prema onima koji imaju previše prijatelja na Facebooku ili čiji su profili jako opsežni i iscrpni. U poslovnoj komunikaciji ljudi su skloniji laganju u telefonskim razgovorima nego u elektroničkoj pošti, a razlog je tomu taj što se e-mailovi ipak mogu pohraniti.

Tim Andaluzijskog Instituta za Astrofiziku u Granadi, koji predvodi Christina Thorne, a u kojem se nalazi i Mimica, pregledali su podatke koje je sakupio NASA-in svemirski teleskop SWIFT kako bi pronašli uzrok dugotrajnog zračenja gama zraka.

Ovo zračenje, obično u trajanju od 20 do 40 sekundi, izbacuju crne rupe, koje nastaju nakon smrti masovnih zvijezda. Mlaz materije i zračenja koje izbacuje ovo tijelo dostižu gotovo brzinu svjetlosti, a energija koja se na taj način stvara ekvivalent je energiji koju bi Sunce izbacilo u 10 milijardi godina. Ali zvijezda GRB 101225A ima bljesak koji traje pola sata, što je fenomen koji do sada nije mogao biti objašnjen.


Mimica i kolege su predložili teoriju koja navodi kako je ovo nebesko tijelo nastalo spajanjem neutronske zvijezde sa helijevom jezgrom džinovske ‘obične’ zvijezde. Neutronska zvijezda ‘pojela’ je jezgru zvijezde, a polusatni fenomen rezultat je (gotovo) jedinstvenog slučaja u svemiru. Sličan fenomen zabilježen je i 2006. godine, a ti podaci su samo potvrdili teoriju tima iz Granade.

Reč je o demantiju saopštenja iz septembra da neutrino može da ima makar malo veću brzinu od svetlosti (300.000 kilometara u sekundi), što je imalo efekat bombe, jer bi u slučaju da je potvrđeno to značilo negiranje jednog od zakona univerzuma Alberta Ajnštajna (1879-1955) prema kome ništa ne moze da bude brže od svetlosti, preneli su francuski elektronski mediji.

Tokom prvog istraživanja, naučnici su zaključili da neutrinima treba 60 nanosekundi (milijarditi deo sekunde) manje nego što bi bilo potrebno svetlosti da predje razdaljinu izmedju istraživačkog centra Cern u blizini Ženeve i laboratorije „Gran Saso“ udaljenih 730 kilometara, što je demantovano time da bi neutrini, katapultirani iz Cerna, izgubili veliki deo energije da su putovali.

„Bil Gejts protiv dečje paralize“, „Bil Gejts daje deset milijardi dolara za vakcine“, „Vakcine i za siromašne“ – samo su neki od naslova ispod kojih se „kriju“ tekstovi o velikom filantropu Bilu Gejtsu, osnivaču „Majkrosofta“ i, po „Forbsu“, drugom najbogatijem čoveku planete (sa 56 milijardi dolara imovine).

Lepo… Stvarno zanimljiv neki lik, koji je odlučio da svoje bogatstvo dobrim delom utroši na zdravlje planete, a posebno dece u najsiromašnijim zemljama. Za poštovanje!


REŠENJE FORMULE…

Ali – uvek postoji neko „ali“ (što devojci sreću kvari…), pa i kod gospodina Gejtsa. Naime, još u februaru prošle godine, ovaj milijarder je na konferenciji 1000 svetskih stručnjaka TED (Technology Entertainment and Design) održanoj u Kanadi, izneo neke svoje stavove koji su izazvali poneku kritiku i prozivku, a snimak njegovog izlaganja postao je hit na Youtubeu. Šta je to gospodin Gejts izjavio?

Pozivajući se na tezu o globalnom zagrevanju koje je navodno izazvao čovek (više o diskutabilnosti ove teze možete pročitati na drugoj strani ovog broja Trećeg oka), on izvodi formulu za smanjenje emisije ugljen-dioksida (CO2) – redukcijom broja stanovnika planete. Sve u svemu – Gejts navodi jednostavnu formulu CO2=P*S*E*C, gde je P – broj stanovnika, S prosečan broj usluga po osobi, E – prosečan iznos energetskih jedinica po usluzi, i C prosečna „proizvodnja“ CO2 emitovanog po jedinici servisa za godinu dana. Rezultat je CO2 – ukupna količina ugljen-dioksida koju godišnje emituje čovečanstvo. E, pa, da bi krajnji rezultat neke formule bio što manji, a s obzirom da je jedina matematička operacija množenje – logično bi bilo smanjiti neki od „činilaca“ – u ovom slučaju – broj ljudi: „Današnji svet ima 6,8 milijardi stanovnika. Tendencija je ka 9 milijardi. Ako budemo dobro radili na novim vakcinama, uslugama u reproduktivnoj medicini i zdravstvenom staranju, možda bismo mogli da smanjimo taj broj za 15 odsto“. Sve u svemu, govornik je izjavio da smatra da bi vakcine mogle da doprinesu da se projektovani rast populacije sa 2,2 milijarde smanji na 1,3 milijarde. Dakle, negde bi „nestalo“ skoro milijardu ljudi… Govornik je još uzgred pomenuo da „posebno voli vakcine“.

Sve u svemu – posredno (ako je to uopšte posredno?) Gejts je priznao da vakcinacija vodi smanjenju broja stanovnika. Kako? Pisali smo o potencijalnim opasnostima vakcinacije, a nismo jedini koji smo se doticali te teme tokom proteklih godina. Među „nuspojavama“ novode se autoimune bolesti, ali i – sterilitet.

Kada su, nešto kasnije, članovi organizacije „We Are Change“ zamolili Vilijama Gejtsa o da objasni svoje stavove, koji, po njima, zadiru u povrede ljudskih prava, kratko je izjavio: „Ne postoji lak način da se priča na tu temu“.

NOVI KORAK

A sada sledi još jedan korak na putu – Fondacija Bila i Melinde Gejts, na putu je da odobri pomoć od milion dolara za razvoj „nanovakcina“. Nemački Helmholc centar za istaživanje infekcija (Helmholtz Centre for Infection Research – HCI) jedan je od kandidata za dobijanje ove sume od “Grand Challenges Explorations” u okviru Gejtsove fondacije, a za razvijanje vakcina od nanočestica koje deluju u kontaktu sa ljudskim znojem.
„Fondacija Bila i Melinde Gejts možda će biti finansijer programa koji podržava globalni zdravstveni projekat“ razvija nanočestica koje će oslobađati vakcinu u kontaktu sa ljudskim znojem“ – piše u saopštenju Helmholc Centra, po sajtu www.examiner.com. Dalje se navodi: „Gejtsova fondacija će uvesti program u drugu fazu sa milion američkih dolara“ – navodi se u saopštenju koje su dali naučnici Karlos Alberto Gusman, Klaus Mihal Ler, Stefi Hansen i Ulrih Šejfer. Piše i ovo: „Ono što je novo u našem metodu jeste način na koji vakcina ulazi u telo. Nanočestice pritiskaju kožu kroz folikule dlaka, rasprskavanju se u kontaktu sa ljudskim znojem i oslobađaju vakcine – kao kod polenske senzitizacije. Ovaj metod vakcinacije otklanja bolne injekcije iglom i ima potencijal da pokrene imuni odgovor u sluzokoži”. Istraživački projekat HCI o vakcinama sa nanočesticama je među 78 projekata koje Gejts trenutno promoviše kroz “Grand Challenges Explorations“.

Zvanično, ova inicijataiva podržava istraživače širom sveta da razviju strategije za dijagnostiku i prevenciju infektivnih bolesti i unapređenje zdravlja porodice. Selekcija je napravljena od razmotrenih 2.700 predloga, a Fondacija (za sada) podržava istraživačke projekte u 18 zemalja na šest kontinenata. „Grand Challenges Explorations pruža stalnu podršku originalnim i kreativnim idejama koje mogu pomoći ovu kompanju protiv zdravstvenih problema“ – kaže Tači Jamada, predsednik Svetskog zdravstvenog programa Fondacije i dodaje: „Uvereni smo da će neke od ovih ideja dovesti do novih inovacija i na kraju do rešenja koje će spasti živote“.

No, da se vratimo na temu… Šta je (potencijalni) problem u vezi sa (nano)vakcinama? S obzirom da je vakcinacija uglavnom (ipak – još uvek…) dobrovoljna stvar, desi se da poneko i odbije da ga „bockaju“. Tako je, po nekim statistikama, jedva 200 miliona ljudi primilo vakcinu protiv svinjskog gripa, bez obzira na grandiozne planove i dobro razrađenu marketinšku kampanju farmaceutske industrije. Stoga je (možda) pravo rešenje u razvoju nanovakcina koje se aktiviraju u dodiru sa ljudskim znojem – ništa ne bocka, ne boli i, uostalom – ne morate ni znati da ste primili vakcinu – dovoljno je da se oznojite. Dovitljivo, zar ne?

OTROV NA DAR

Na sajtu kanadskog Centra za istraživanje globalizacije (Centre for Research on Globalization) autor Majk Ludvig podseća na još jedan vid dobročinstava Fondacije Bila i Melinde Gejts – poklanjanje genetski modifikovanog semena afričkim zemljama. Naime, kada zavirite u poljoprivrednu „sekciju“ sajta Fondacije prvo ćete uočiti sliku nasmejanu tamnopute majke sa bebom u naručju i tekst koji objašnjava kako „nutricionistički poboljšane žitarice“ mogu unaprediti zdravlje. Zvanično – Fondacija se bori protiv siromaštva i gladi, međutim, aktivisti za biološku bezbednost iz Južnoafričke Republike ovaj program Gejtsove fondacije nazivaju „trojanskim konjem“ koji otvara vrata privatnom agrobiznisu i genetski izmenjenom semenu, među kojima je ono kukuruza otpornog na sušu.

Program WEMA, koji bi trebalo da omogući stvaranje kukuruza otpornog na sušu – za Afriku – pokrenut je 2008, sa 47 miliona dolara koje su donirali filantropi Voren Bafet (treći na Forbsovoj listi, sa 47 milijardi dolara) i, naravno, Bil Gejts. Međutim, u letošnjem saopštenju Afričkog centra za biobezbednost (African Centre for Biosafety) navodi se da je to, zapravo, korak ka ukidanju suvereniteta Afrike i otvaranju novih tržišta za gigante poput Monsanta (svetski „prvak“ u proizvodnji i patentiranju genetski modifikovanog semena).

Oni tvrde da se postavlja pitanje prave motivacije, s obzirom da je Gejtsova fondacija, kako navode, od aprila do juna 2010. navodno potrošila 27,6 milona dolara – na kupovinu 500.000 akcija Monsanta.
Da podsetimo – genetski modifikovano seme obezbeđeno je patentima i ne može se sejati ako se se svake godine ne plate ogromne sume vlasniku patenta (Monsantu…). Postoji i ono posle kojeg – ništa drugo na toj zemlji ne možete saditi.

A o njegovom „dobrom“ učinku po zdravlje – verovatno i vrapci (bar srpski) znaju. I ovde je jedna od stavki – sterilitet i genetske mutacije. Navodno će ovaj superkukuruz biti poklonjen Africi (za sada se radi o Južnoafričkoj Republici, Ugandi, Tanzaniji, Keniji i Mozambiku), a šta će se dogoditi za koju godinu – pojma nemamo. Nije teško naslutiti… Podsetimo da su nas mame opominjale da pazimo da nam „ne ubace drogu u sok“. Dobro, ne ide to baš tako lako, ali poznato je da dileri droge, recimo, često prvi put „časte“ svoje buduće mušterije…

Piše Spomenka Milić

Dokazi za to se nalaze u složenoj kompjuterskoj simulaciji koju su naučnici koristili i koja nastoji da reprodukuje solarni sistem kakav je nekad bio.

2005. je grupa planetarnih astronoma došla na ideju da stvori takozvani Nica model (nazvan po francuskom gradu). Prema njemu su 4 slične ogromne planete postavljene na mnogo manju razdaljinu nego što je to danas slučaj. Zahvaljujući milionima malih sudara sa kometama i asteroidima, kao i onim većim između planeta, Jupiter se pomerio na unutra, a ostale 3 planete na spolja, tako da se teško bombardovanje desilo po planu, a Ortov oblak i Kajperov pojas su se ispravno formirali.

Međutim, u nekom trenutku Mars i Zemlja su se međusobno uništili u sudaru.

Jedna od ideja koja kruži među naučnicima tiče se davno izgubljene pete planete. Odlučili su da je dodaju u svoju simulaciju i pokazalo se da funkcioniše. Ova promena je bila dovoljna da sačuva Zemlju.

Ako se to dogodilo ovde, isto se može desiti i u drugim solarnim sistemima. Što je manja planeta, lakše joj je da se vine u svemir, pa planeta nalik Zemlji veoma lako može biti katapultirana malom gravitacijom. ali postoji i mogućnost da neke Zemlje mogu biti više nalik mini Jupiterima, sa gustom atmosferom koja se uglavnom sastoji od vodonika.

Vodonik je odavno poznat kao gas staklene bašte. Na Zemlji gasovi staklene bašte čuvaju sunčevu toplotu, a u svemiru te toplote nema. Ipak, ona može i da isijava iz same planete, kao rezultat radioaktivnih minerala iz podzemlja. Dok spoljni deo atmosfere može imati stotine stepeni iznad nule, površina planete bi bila dovoljno topla da održi vodu u tečnom stanju.

Kako je voda osnov života, nije nemoguće da jedna takva lutajuća Zemlja nosi organizme, čak i inteligentan život koji može da podnese ovaj štetan vazduh.

S obzirom na činjenicu da postoje milijarde zvezda u Mlečnom putu, isto tako oko njih mogu da budu milioni ovih usamljenih planeta.

Dalje, ono što se zaGrigorija Pereljmana može reći jeste da je on rešio „milenijumski problem”, prema oznaci Klejovog matematičkog instituta iz Kembridža (Masačusets), koji je još 1904. postavio Anri Poenkare. Naime, ovde se polazi od izvesnog suštinskog razlikovanja dva lika, dva tela, poput: tačke i kružića (kruga i prstena), lopte i torusa, ili predmeta kao što su: jabuka i šolja za kafu,zrno pasulja i đevrek i slično,a onda se pretpostavlja da neprekidno (bez deformacije) nije moguće prvi od likova (tela, predmeta) prevesti u drugi i obratno, da bi ovoga puta to još i bilo uopšteno do brojeva 3, 4… i tako dalje i nazvano „3-mnogostrukost”, „4-mnogostrukost” i slično.

Osim za brojeve 1 (kružnica), 2 (površina lopte) i 3, te mnogostrukosti nije moguće vizuelno predstaviti, dok se hipoteza Poenkarea odnosi upravo na broj 3 kada se kaže da sve 3-mnogostrukosti,budući zatvorene i bez rupa (one, dakle, na „liniji”: kružnica, sferna površina… iz primera), imaju ista topološka svojstva kao i 3-sfera. Ova poslednja je najprostija 3-mnogostrukost, dok izraz „ista svojstva” upućuje na istovetnost (izomorfizam) svih njih između sebe, u mikrosvetu i makrosvetu, kao ispoljavanje onog heraklitovskog principa: „Jedno i sve”. Problem je rešen za sve brojeve, osim za tri.

Da bi to dokazao, Grigorij Pereljman je zanemario topološke metode, što se uobičavalo dotle, priklonivši se parcijalnim diferencijalnim jednačinama, sledeći program koji je, četvrt veka ranije, postavio Amerikanac Ričard Hamilton (tzv. program potoka Riči). Ono što Hamiltonu nije pošlo za rukom, a to je da, koliko treba, produži (potok Riči) deformacijama Rimanove metrike, zbog tzv. singulariteta tačaka beskrajne zakrivljenosti koje bi iskrsavale i to sprečavale – i ne znajući kako da ih ukloni, Grigorij Pereljman učinio je 2002. i 2003. godine: „izrezivao” je i „krpio” takva mesta naročitim telima, što je učinilo mogućim da nastavi pomenute deformacije, ali i da čitavu mnogostrukost – poput neke vreće sa zakrpama, kao konglomerat, konačno, 1–1 preslika na 3-sferu.

Život u opštežitiju

Usledila je dvogodišnja ekspertiza rezultata timova stručnjaka (američki, nemački, kineski) na stotinama, čak i hiljadu stranica teksta, pre no što će Klej institut autoru dodeliti nagradu i milion američkih dolara za rešenje, jer je ovaj još 2000. godine ponudio po milion dolara za (prvo) rešenje svakog od sedam tzv. milenijumskih problema u matematici.

No, Grigorij Pereljman je iznova odbio da primi i nagradu i novčani iznos, kao što je jednom ranije učinio to isto i s Fildsovom medaljom (2006; a ona je ranga Nobelove nagrade u ovoj nauci), kao i s onom Evropskog matematičkog društva (2000) itd.

Odbijajući nagradu (1. jula 2010), rekao je: „Najkraće, glavni je razlog za to u neslaganju s organizovanom matematičkom zajednicom. Ne sviđaju mi se njihove odluke i smatram ih nepravednim, a i doprinos američkog matematičara Hamiltona rešenju ovog problema nije ni po čemu manji od mog doprinosa.”

Sve je to izazvalo najrazličitije komentare, na širokoj skali „od prosjaka do kralja”: ekstremi su se privlačili, suprotnosti menjale mesta… Svet se zaista ukazivao kao jedan. U Madridu, „otšeljnik” (pustinjak) iz Pitera (Sankt Peterburg) odbio je da primi nagradu iz ruku kralja i bio po tome „najveći”. Nije to dotle niko video, ni učinio.

Ili: njemu će, zaraslom u kosu i bradu (on nokte ne seče) i već dugo po šumarcima Peterburga „prebire” po pečurkama, Sergej Mironov, spiker Saveta Federacije, napisati u telegramu (15. jun 2010): „Od najvišeg je značaja za nas vaše mišljenje o bitnim pitanjima reforme i modernizacije ruskog sistema obrazovanja i nauke…”

A Grigorij Pereljman se „uveliko” bio razišao s institutom gde je radio, jer nije mogao da udovolji upravo zahtevima iz radnog odnosa. Ili: nije se ni potrudio da rešenje koje mu je donelo slavu objavi u nekom naučnom časopisu, već ga je samo „okačio” na Internet.

Paradoks je i to da, iako je londonski „Dejli telegraf” udostojio ovog matematičara devetim mestom na listi najgenijalnijih ljudi današnjice, Grigorij Pereljman ne bi mogao, po svemu, da predaje matematiku na univerzitetu, jer ga zvanje „doktora nauka” nije nikada zanimalo i ne poseduje ga.

Od metafora koje su se čule povodom svega, neke su imale mističan prizvuk: „Sveti gral u matematici, kosmologiji”, da bi drugi izrazi bili po karakteru radije fantastični: „Nađena je formula univerzuma” (tako je naslovljen i jedan film), ili, pak: „Pereljman zna kako da upravlja kosmosom”, odnosno: „Može on svemir da pretvori u tačku, kako je ovaj i nastao” i slično. Da bi povodom „milenijumskih nagrada” jedna novinarka zapitala: „Je l’ milion dolara za rešenje svih sedam problema” (a, recimo, Fermaov problem je rešavan 357 godina)?

I tako naš junak sad kupuje pola raženog hleba (15 rubalja), mleko i sir i s ostarelom (poluslepom) majkom provodi dane u nekom „opštežitiju” Sankt Peterburga. Od nje mu je ostala i ljubav prema klasičnoj muzici i rado bi prisustvovao tamo gde se ona izvodi. Od novinara se udaljava užurbano, gotovo trčeći, ili ih „ne primećuje”, čak i kad mu se unesu u lice i pitaju ga. Nije nikada dao nijedan intervju.

Pravednost i dolari

No, nije ovako prvi put u istoriji nauke, matematike. Slično će se i Francuz Aleksandar Grotendik (Fildsova medalja 1966. godine) „izopštiti” sam iz zajednice matematičara da živi u nekom selu na Pirinejima, u Andori. Pre no što se povukao, napisao je knjigu „Žetva i setva” – o nemoralu i nepotizmu u matematičkim institucijama.

Prvo je to da društvo ima načina da uvidi model uspešne organizacije naučnog života u zemlji i ne prikloni se olako njegovoj birokratizaciji. Potom, da će „indeksi citiranja”, „impakt faktori”, „broj radova” i slično, koji vise nad glavom svakog istraživača danas, sve i da su osnovani, u bilansu razvoja društva izroditi radije nazadovanjem, a onda i to da se među ljudskim bićima može odista da „primi” i način života posvećen istinskim vrednostima i do visoke mere „s one strane” novca. I tako dalje.

Prof. dr Milan Tasić

Centar ima zadatak da nadzire medije – novine, televizije, internet četove, blogove, uključujući i društvene mreže, a stručnjaci dnevno pregledaju i po pet miliona tvitova i komentara na Fejsbuku. Koliko su informacije koje se tako prikupe važne za američku administraciju govori podatak da se analize prosleđuju direktno u Belu kuću.

Tim od nekoliko stotina stručnjaka u OSC, čiji tačan broj nije poznat, usredsređen je na inostranstvo. Njihova glavna karakteristika jeste vrhunsko poznavanje stranih jezika, ali i slenga i lokalnih dijalekata. Na taj način OSC može da nadzire opšte raspoloženje građana od Kine, preko Rusije i Nemačke, pa do Srbije.

Znali za Egipat

Direktor OSC Dag Nakvin tvrdi da su nadzirući društvene mreže dosad prikupili mnogo važnih informacija, koje omogućavaju čak i predviđanje revolucija.

- Recimo, znali smo da će se Egipćani pobuniti, ali nismo znali kad će se to tačno dogoditi. Procenili smo da će društvene mreže u zemljama kao što je Egipat biti od velike važnosti, odnosno da će biti velika pretnja vladajućem režimu – rekao je Nakvin za agenciju Asošijejtid pres.

Prema njegovim rečima, najuspešniji analitičari znaju da pronađu podatke za koje drugi ne znaju da uopšte postoje.

Počelo je od Irana

Centar za javne izvore CIA osnovan je nakon napada na Svetski trgovinski centar u Njujorku 2001, a prioritet mu je borba protiv terorizma. S praćenjem društvenih mreža Centar je počeo pošto je Tviter uzdrmao iranski režim tokom Zelene revolucije 2009, kad su hiljade ljudi demonstrirale protiv rezultata izbora na kojima je ponovno pobedio Mahmud Ahmadinedžad.

Jedan veruje u reinkarnaciju, drugi u raj i pakao; treći je siguran da duša umire kad i telo, ali niko od njih ne greši, sva trojica su u pravu istovremeno, jer svoj trojici duhovno prija kad misle to što misle. Kao što reče Suzan Zontag (Susan Sontag), okruženi smo „pobožnošću bez sadržine“.

Sve me to podseća na priču o jednom doživljaju Bertranda Rasela, koga su 1918. godine strpali u zatvor zbog njegovih antiratnih aktivnosti. Prilikom procedure primanja u zatvor, u jednom trenutku apsandžija pita Rasela koje je vere, a Rasel kaže: „Ja sam agnostik.“ Apsandžija nekoliko trenutaka zuri zbunjeno, onda se razvedri i kaže: „A, pa dobro, u redu je i to. Svi mi verujemo u istog Boga, zar ne?“

Post-idejni svijet?

Sjetila sam se danas ovog članka, pa mislim da ne bi bilo loše malo čuti vaša mišljenja o nekima od stvari koje su u njemu iznesene. Neću prevoditi cijeli članak (vjerujem da ga možete pročitati), nego samo prepričati nekoliko dijelova s kojima želim započeti raspravu.

Kaže se u članku da nam više nije stalo do ideja kao nekada. Da zapravo živimo u post-idejnom svijetu – svijetu u kojem velike, ideje koje potiču na razmišljanje, ali koje ne mogu biti instantno monetizirane, imaju jako malu intrinzičnu vrijednost te ih samo rijetki generiraju i diseminiraju.

Kaže se da živimo u post-prosvjetiteljskoj eri u kojoj su racionalnost, znanost, dokaz, logički argument i debata izgubili bitku u mnogim sektorima, a možda čak i u društvu općenito, naspram praznovjerja, vjere, mišljenja i ortodoksije. I dok ljudski rod uspijeva ostvariti značajan tehnološki napredak, čini se da smo generacija koja je pokrenula epohalni sat unatrag – i vratila se unazad intelektualno – od naprednih metoda razmišljanja u stare načine vjerovanja.

Post-prosvjetiteljstvo se odnosi na stil razmišljanja koji više ne razvija tehnike racionalnog promišljanja, dok se post-ideja odnosi na to da se više uopće ne promišlja, bez obzira na stil.

Navode se neki mogući razlozi te izdvaja kao poseban i moguće glavni razlog – informacija. Dakle, u vrijeme kad znamo više no ikada, sve manje razmišljamo. Današnje doba je doba informacija. Internet ih je učinio lako dostupnima, najinformiranija smo generacija u povijesti, barem kvantitativno.

U prošlosti smo informacije skupljali ne samo da bismo znali određene stvari, već kako bismo ih pretvorili u nešto veće od običnih fakata i u nešto korisnije – u ideje koje su im davale smisao. Ideje koje su nam objašnjavale svijet i nas jedne drugima.

No, danas nam je dostupno toliko informacija da nemamo vremena sve procesuirati, sve da i želimo i većina nas to niti ne želi.
Preferiramo znati naspram promišljati jer znanje ima trenutačnu vrijednost. Ideje su nepraktične, zahtijevaju puno posla, za malu nagradu. Malo ljudi priča o idejama, većina priča o informacijama – kud ideš, što radiš, s kime si itd. – to su današnja velika pitanja.

Neki će reći da su velike ideje migrirale na tržište, ali razlika je između izuma koji donose profit i intelektualno izazovnih ideja. Ti izumi tj. ideje iza njih mogu promijeniti način našeg života, ali rijetko mijenjaju naša razmišljanja.

Članak završava s konstatacijom:

Quote:
What the future portends is more and more information — Everests of it. There won’t be anything we won’t know. But there will be no one thinking about it.

Think about that.
Pa, što vi mislite o tome?
Je li pred nama budućnost bez ideja?

Velia
The status quo sucks

Znanstvenici ne mogu u vidljivom spektru svjetlosti promatrati centar naše galaksije zbog brojnih prepreka, poput oblaka plina i prašine, no Hubbleova infracrvena kamera može zaviriti kroz njih. Upravo zahvaljujući tome znanstvenici imaju pristup do sada neviđenim prizorima Mliječnog puta, ali i drugih galaksija.

Na fotografiji, obojanoj crveno kroz filter koji otkriva sjaj ioniziranog vodika, lako se mogu vidjeti masivne zvijezde ‘razbacane’ po cijeloj panorami, ali i sam centar galaksije prepoznatljiv po snažnom isijavanju ioniziranog vodika koji okružuje supermasivnu crnu rupu.

Pokus je proveden u talijanskom laboratoriju Gran Sasso prema kojem je ispaljen snop neutrina iz laboratorija CERN u Švicarskoj. Neutrini su morali su prijeći 730 km kroz vodu, zrak i stijenje. Cilj pokusa je bio provjeriti točnost otkrića iz rujna ove godine koje je izazvalo veliku sumnjičavost znanstvene zajednice .

- Iako nas pozitivni ishod eksperimenta čini sigurnijima u dobiveni rezultat, konačni sud o ispravnosti otkrića moći će se donijeti samo analognim mjerenjima negdje drugdje u svijetu – objasnio je predsjednik INFN-a Fernando Ferroni.

Tim znanstvenika još je u rujnu iznenadio svjetsku znanstvenu javnost objavom da su neutrini iz CERN-a do Gran Sassa došli 60 nanosekundi prije svjetlosti kojoj je za istu udaljenost trebalo oko 2,4 tisućinke sukundi. Taj je eksperiment trajao tri godine, a snop je sadržavao 15 tisuća neutrina.

Potvrda otkrića značila bi da je Einstein, otac moderne fizike, bio u krivu postavivši u svojoj specijalnoj teoriji relativnosti da je brzina svjetlosti ‘svemirska konstanta’ te da ništa ne može putovati brže od nje. Sve bi se teorije o funkcioniranju svemira trebale nanovo ispitati, a otvara se i teorijska mogućnost slanja informacije u prošlost.

Neutrini su elementarne čestice iznimno male mase koje nastaju radioaktivnim raspadom ili nuklearnim reakcijama poput onih u Suncu. Njihovo je postojanje otkriveno još 1934. godine, no znanstvenici i dalje ‘tapkaju u mraku’ proučavajući ih. Poznato je da neutrino može proći potpuno neprimjećeno i nedetektirano kroz većinu materije. Kroz ljudsko tijelo svakodnevno prođu milijuni tih čestica.

Laboratorij u Gran Sassu najveći je podzemni laboratorij za istraživanje subatomskih čestica na svijetu. U njemu trenutačno radi oko 750 znanstvenika iz 22 zemlje koji provode eksperimente u tri velike dvorane zaštićene od kozmičkih zraka 1400 metara ispod površine.

***

Andrija Glavas · III. Gimnazija Osijek
Einstein zapravo nije bio u krivu. Nego je problem u tome što teorija relativnosti počiva na lošim temeljima..
Rađena je na temelju popravljenih maxwellovih jednadžbi, koja za razliku od izvornih maxwellovih jednadžbi napisanih ranije
ne podržava mogučnost postojanja skalarnih valova. Izvorne jednadžbe sadržavali su skalarni i vektorski dio. Skalarni dio predstavljaju
longitudinalne valove, dok je vektorski transverzalni val. Teorija relativnosti se bavi samo transverzalnim valovima, koji stvarno
imaju svoje ograničenje na brzini svjetslosti, dok kod longitudinalnih su moguče i brzine veče od svjetlosti. Još jedna važna stvar je ta
da kod longitudinalnih valova je upravo neutrino nosilac energije, kao što je dokazano pokusom.
Koga zanima više neka progugla: skalarni valovi.

***

Marino Malis
Neutrino nije materija već ENERGIJA…s ovim navedenim eksperimentom polako ali sigurno doći ćemo do dokaza o putovanju kroz vrijeme,vidovitosti itd. sve takozvane para fenomene koje još uvijek egzaktna znanost ne prihvaća kao sastavni dio Prirode i svemira…Tesla je sve to skužio na nekoj svojoj razini, bio je min.100 godina prije vremena, a možda je i putovao u budućnost pa vidio sve to.Preporučam knjigu od Walter-a Russell-a „New concept of the Universe“.

Radi se o eksperimentalnoj video igrici nastaloj 2008. godine kao rezultat saradnje između informatičkog i biohemijskog ogranka Univerziteta u Vašingtonu, a koja je dostupna svima na Internetu, prenela je agencija AFP. Igrica se sastoji u tome da se reši neki problem za koji računari još nisu našli rešenje.

U ovom slučaju se radilo o načinu na koji molekul formira trodimenzionalnu strukturu i na taj način omogućava stvaranje proteina.

Ljudima je, međutim, uspelo da to reše jer, kako je objasnio jedan od tvoraca „Foldita“ Set Kuper, oni imaju mnogo veće sposobnosti rezonovanja u prostoru od računara.

Pronalaženje tačne konfiguracije određenog proteina je često od suštinskog značaja za razumevanje načina na koji se određena bolest (zaraza, rak…) razvija unutar organizma i pre svega izradu leka koji može da je zaustavi, objavio je AFP.

Aman ljudi, kada će ovi ukapirati više – većina ima najmanje dva naloga, a neki po 30, 50 ili čak i više. Ja sam nekada ranije napravio 31 nalog zbog varanja u pokeru. :) Drugi recimo varaju ženu ili žene varaju muževe. Svi ovde nešto varaju. Upoznao sam sasvim slučajno jednog lika na pokeru koji ima 120 naloga.

A ovi debili što se izdaju za stručnjake informatike to nikako da ukapiraju da ukupan broj naloga nije jednako broju živih ljudi. Stvarno treba dooobro nepoznavanje materiju da to ne možeš da ukapiraš.

Još nam i dobro ide kakvi nas vode.

On nastaje u Open Source Centru, koji je deo CIA-e, a njegov direktor, Dag Nakvin, kaže da im taj uvid daje mogućnost da predvide ono što će se destiti. Znali su i da će doći do revolucije na Bliskom istoku, samo nisu znali kada tačno.

On je u intervjuu za AP rekao da se većina analitičara nalazi u Virdžiniji, u njihovom centru, ali da ih ima po celom svetu. Menju stotinama analitičara, njihov tačan broj je tajna, najuspešniji su kompjuterski hakeri koji tačno znaju da pronađu stvari za koje drugi možda i ne znaju da postoje, rekao je Nakvin.

Centar je počeo da se fokusira na Twitter nakon 2009. godine i dešavanja u Iranu, kaže on, a njihovi izveštaji svakog jutra nalaze se na stolu Baraka Obame.

Sve više ljudi koristi društvene mreže, čak i oni koji ranije nisu imali kompjuter i internet u nerazvijenijim delovima sveta, sada im pristupaju putem telefona. To pomaže da se stekne pravi uvid u trenutnu situaciju.

Tačna lokacija centra nije poznata, kako bi se sprečili mogući napadi, prenosi AP.

Ovo je, između ostalog, osnivač Facebooka otkrio u opširnom intervjuu za PBS u kome je pokrio mnoge teme od toga da li će Facebook ikada praviti igre (odgovor je „ne”) do toga šta misli o Google+ („to je njihova mala verzija Facebooka”).

Ali najzanimljiviji deo razgovora ticao se Markovog odnosa sa Džobsom.

„Imao sam dosta pitanja za njega u vezi s tim kako da izgradiš dobar tim ljudi oko sebe i da ih održiš fokusiranim, naročito u velikim kompanijama kakve su naše, kada počinju da se šire na mnogo strana”.

Zakerberg je pun poštovanja prema Appleu jer i on, poput Facebooka, menja svet. Ali priznaje da nikada nije bilo reči o kupovini. „Nismo nikada stigli dotle. Stiv nije ni pitao jer je znao da ja nemam nameru da prodam Facebook”, otkrio je on, stavivši tako tačku na višegodišnje spekulacije unutar IT sveta da je, u nekom trenutku – makar u prolazu – Apple dao svoju ponudu za kupovinu društvene mreže.

Kao „najagresivniji” vinovnici ovih upada i industrijske sajber-špijunaže prvi put su imenovani Kina i Rusija.

Izveštaj se uglavnom bavi špijunažom u komercijalne i ekonomske svrhe, dok je aspekt nacionalne bezbednosti ovoga puta ostavljen po strani. Ove aktivnosti su okarakterisane kao „dugoročna strateška pretnja SAD” i kao oblast u kojoj neuspeh u suprotstavljanju „nije opcija”.

Kao motiv Kine i Rusije navedena je želja da se ukradenom tehnologijom jačaju sopstvene ekonomije. Na meti su pre svega informatičke, vojne, ekološke i medicinske tajne, pri čemu kompanije u mnogim slučajevima nisu svesne da su poharane, dok druge to ne objavljuju strahujući da će to naneti štetu njihovoj reputaciji kod investitora, klijenata i zaposlenih.

Činjenicu da su im računarske mreže provaljene kompanijama često saopštava Ef-Bi-Aj, koji do takvih podataka dolazi baveći se svojim poslom.

Izveštaj navodi da je u sedam sudskih procesa zbog ekonomske špijunaže u prošlog godini u šest slučajeva ustanovljena veza s Kinom.

Za Rusiju se konstatuje da je motivisana zavisnošću od prirodnih resursa i potrebom da diverzifikuje svoju ekonomiju, kao i uverenjem da globalni sistem favorizuje Zapad, na njen račun.

Prema ranijim medijskim izveštajima, ove godine meta sajber-napada bili su „Lokid Martin”, korporacija iz američkog vojnoindustrijskog kompleksa, zatim „Gugl” i Međunarodni monetarni fond. U svim slučajevima tvrdilo se da su napadi potekli iz Kine.

Izveštaj konstatuje da se tempo ove vrste industrijske špijunaže povećava, pominjući usput da se time bave i prijatelji: u tom kontekstu pomenuti su Izrael i Francuska.

„Jedna američka kompanija je za samo nekoliko dana izgubila milijardu dolara, koliko vredi ukradena intelektualna svojina – tehnologija na kojoj su radili više od 20 godina”, izjavio je na predstavljanju izveštaja general Kejt Aleksander, šef novoustanovljene Sajber-komande SAD.

Pitan od strane ovdašnjih medija, spouksmen kineske ambasade u Vašingtonu odbacio je nalaze navodeći da je Kina protiv „svake forme nezakonitih sajber-aktivnosti”, što se često ponavlja u zvaničnim stavovima Pekinga – da se „kineska vlada suprotstavlja hakerisanju u svim njegovim manifestacijama”.

Istraživanje sprovedeno 2009. među profesionalcima kineske informatičke industrije pokazalo je da je njihova najveća briga mogućnost da se u njihove mreže prodre sa američke strane.

I zvanična američka politika je da se ne bavi sajber-špijunažom, mada su procene da su ovdašnji potencijali u tom pogledu najveći.

Eksperti smatraju da je i dosad najsavršeniji kompjuterski virus, „staksnet” – onaj koji je sabotirao iranska nuklearna postrojenja – mogao da bude programiran jedino u SAD. Dokaz da se Vašington izuzetno ozbiljno bavi sajber-pretnjama jeste i osnivanje pomenute Sajber-komande, kao i uvršćivanje sajber-prostora u četvrtu oblast ratnih dejstava – pored kopna, mora i vazduha.

M. Mišić

Tim NASA-e koji prati rad satelita SDO (Solar Dynamics Observatory) golemu je pjegu ‘od milja’ nazvao ‘Bad Boy’. Uz pravu magnetsku orijentaciju i dok je usmjerena prema Zemlji, solarna oluja iz ‘Bad Boya’ mogla bi oštetiti sustave opskrbe električnom energijom i satelite u orbiti.

NASA će narednih desetak dana pratiti aktivnost na površini Sunca s posebnom pažnjom, jer je ‘Bad Boy’ ušao u vidljivi dio Sunca sa Zemlje.

NASA-ini znanstevnici predviđaju kako će niz geomagnetskih oluja pogodit Zemlju 2013. godine te će uzrokovati ‘snažan šok’.

Spomenute oluje nastat će zbog povećane aktivnosti Sunca, točnije zbog kombinacija erupcije solarnih baklji, koronalnog izbacivanja i zračnih oluja.

Neutrino, jedna od stotinak subatomskih čestica (manje su od starogrčkog nedeljivog atoma),upravo je ustalasala fizičarske duhove.

Iz najmanje dva razloga. Prvi, zato što je, prema učenju „oca teorije relativnosti”, kosmosom nemoguće juriti brže od svetlosti, i drugi, zbog toga što se iznova pokazalo da su, od postanka čoveka do danas, jedino to u stvari glasine.

Dotična nevidljiva čestica, bez električnog naboja i s gotovo neprimetnom masom (što je posredno potkrepljeno u podzemnom postrojenju Kamiokande u Japanu 1998), svake sekunde prolazi kroz sve, pa i kroz vas dok čitate ove rečenice. Svuda je oko nas, stiže u ogromnim rojevima sa Sunca, u kojem nastaje kao posledica stapanja lakših u teža atomska jezgra (elemente).

Stoga je maltene neuhvatljiva, primoravajući tragače da se dovijaju kako da je ulove. Radoznali fizičari svoje osmatračke sprave najčešće ukopavaju duboko ispod površine tla po kojem hodamo. I najnovije se odvijalo u podzemlju.

Pečat od crvenog voska

Pozivajući se na tumačenje Antonija Ereditatoa sa Univerziteta Bern (Švajcarska), glasnogovornika istraživačkog poduhvata muzičkog imena „Opera” (akronim od nekoliko stručnih izraza), pod čijim su okriljem izvedeni ogledi, novinari su se brže-bolje zapitali da li se pred našim očima ruše temelji savremene fizike. Iz kojih pobuda?

Konačnu granicu brzine kretanja teorijski je uobličio Albert Ajnštajn još 1905, „čudesne godine” (annus mirabilis) kako su je kasnije prozvali, ustvrdivši da ništa (ama baš ništa) ne može da premaši brzinu svetlosti – oko 300.000 kilometara u sekundi (299.792.458 metara)!

Iz najslavnije jednačine (E = mc2), čiji je tvoracAlbert Ajnštajn, sledi da se ništa ne može kretati brže od svetlosti. Zašto? Zato što je potrebna beskonačna količina energije da se predmet pogura do svetlosne brzine ili preko nje.

Preuranjeni pogrebi

Zahvaljujući Internetu, najkorišćenijem vidu širenja glasina („Vikiliks” i ostale priče), saznali smo da je brzina svetlosti nadmašena, a Albert Ajnštajn po ko zna koji put teorijski pokopan. Svi dosadašnji pogrebi bili su, inače, preuranjeni.

Pre četiri godine, poznata Fermijeva laboratorija u Bataviji (SAD), obznanila je da je u eksperimentima u podzemnom rudniku (program „Minos”), neutrino stigao na cilj (u detektor) malčice pre svetlosti. Ali to nisu naročito isticali. I osmatranje jedne supernove (eksplodirajuća zvezda) u Velikom Magelanovom oblaku 1987, ukazalo je da su pomenute subatomske čestice za jedan milijarditi delić prekoračile svetlosnu brzinu. „Svemirski policajci” su ostali nemi.

S kakvim smo otkrićem sada suočeni?

Iz jednog postrojenja, na razmeđi Švajcarske i Francuske (CERN kraj Ženeve), neutrini su stizali u drugo, u središte Italije (Gran Saso), premašujući „konačnu brzinu” za 60 milijarditih delića sekunde (60 nanosekundi)! Jurili su 0,0025 odsto brže od svetlosti (2,5 stohiljaditih delića) neznanom podzemnom stazom od švajcarskih Alpa do italijanskih Apenina, dugačkom 730 kilometara. Veoma osetljivi merni uređaji zabeležili su 16.000 takvih događaja ili 16.000 otisaka prispelih subatomskih čestica.

Istraživači su bili zaprepašćeni, novost je ustalasala i upućene i neupućene. Uprkos tome, valja biti veoma oprezan: brojni opiti su obelodanili nešto slično, a kasnije se ispostavilo da nije tačno. Izuzetna otkrića iziskuju izuzetne provere.

Ukoliko se, međutim, u potonjim merenjima ustanovi da nije načinjena greška, bićemo svedoci najtemeljnijeg naučnog prevrata u proteklih stotinu godina. Uzdrmaće se iz temelja zdanje (i znanje) savremene fizike na kojem uveliko počiva naš pogled na svet (i kosmos). Poslužimo se rečima jednog zaprepašćenog teorijskog fizičara: „Ukoliko je to istina, ništa ni o čemu nismo do sada razumeli”.

———————————————————————-

Potpuno iznenađenje

„Ova vest je za mene potpuno iznenađenje, mada su neutrina vrsta čestica izuzetno čudnih osobina”, kaže za „Politiku” prof. dr Jovan Puzović sa Fizičkog fakulteta u Beogradu, rukovodilac jednog od četiri srpska tima u CERN-u. „U prvi mah delovala mi je kao još jedan od loše interpretiranih rezultata eksperimenta. Međutim, posle pažljivog čitanja članka, može se reći da je obavljen izvanredan posao. Prikupljeni podaci su pouzdano dokumentovani, bez ikakve senzacije, i prepušteni međunarodnoj naučnoj zajednici na dalju analizu. Imajući u vidu mogući značaj (ako se pokaže da je tačno), biće to najveće otkriće u fizici u proteklih sto godina. Pomalo sam sumnjičav, ali je potrebno još malo vremena da se dokaže postoje li ili ne postoje čestice brže od svetlosti”.

Stanko Stojiljković

On, naime, želi da učvrsti svoju poziciju i opravda vrednost svoje kompanije koja se procenjuje na impresivnih 60 milijardi dolara. Dok svi čekaju da Timeline postane dostupan svim korisnicima, a kako stvari stoje, to bi se moglo dogoditi negde oko kraja godine, Facebook u međuvremenu na mala vrata uvodi razne inovacije i opcije, prvenstveno namenjene oglašivačima.

Jedna od stvari koja je nedavno uvedena je ‘People talking about this’, merenje koje pokazuje interakciju fanova na stranicama i koje je zapravo pravi pokazatelj koliko je neka stranica zanimljiva i popularna.

Ispod broja fanova jedne stranice stoji i brojka koliko ‘ljudi o njoj govori’, a koja isključivo sabira posete, lajkove, komentare, shareove, postavljanje na zid i ostalu komunikaciju tako da se tačno može videti koliko je fanova zbilja zainteresovano za pojedinu stranicu.

Naravno da je uvođenje ove opcije izazvalo pravi haos kada se pojavila pre mesec dana jer je nesrazmera u broju fanova i onih koji ‘pričaju o stranici’ kod nekih bila neverovatno velika, što je većinu korisnika dovelo do zaključka da se na Facebooku intenzivno kupovao broj fanova.

Zakerbergova namera je vrlo očigledna. Facebook želi da uvede novi trend u online oglašavanju i da navede oglašivače da više pažnje obrate na uključenost i interakciju ljudi, nego na broj klikova i na taj način ocene efektnost online oglašavanja, a ne po tome koliko ih je puta neko kliknuo.

Međutim, još je jedan razlog zbog kog Zakerberg pokušava da uvede nova pravila online oglašavanja na Facebooku. Broj klikova na oglase na Facebooku u stalnom je padu i ako do kraja godine želi da zaradi one tri milijarde dolara od oglašavanja koliko se procenjuje da bi mu moglo leći na račun, Zakerberg mora da smisli plan za zadržavanje oglašivača.

Ideja o interakciji fanova je u stvari vrlo dobra i došla je u odlično vreme. Naime, oglašivači su svesni sve većeg potencijala društvenih mreža i oglašavanja na internetu i sve veće budžete ulažu upravo na te platforme. Tome u prilog najbolje govori veliki rast oglašavanja na Twitteru koji je u odnosu na prošlu godinu zabeležio rast od neverovatnih 210 posto.

Osim što želi na vrijeme da spreči rasipanje klijenata zbog sve manjeg broja klikova, Zakerberg bi s ovakvim načinom merenja efektnosti oglašavanja na društvenim mrežama mogao da zada prilične glavobolje velikim igračima, poput Googlea.

Google se, naime, najviše oslanja upravo na oglašavanje po broju klikova i, ukoliko Zakerberg uspe da nametne oglašivačima ideju da je važan angažman korisnika a ne njihov klik, Google bi takođe morao da razmišlja o promeni strategije ne bi li zadržao dominantnu poziciju na tržištu internet oglašavanja.

Sve su ovo pokazatelji da nas čeka uzbudljivo razdoblje u segmentu online oglašavanja i biće zanimljivo videti čija će se strategija pokazati primamljivijom za oglašivače, koji sve više napuštaju tradicionalne medije i okreću se internetu.

Šmit je rekao novnarima u Seulu da je još uvek „vrlo tužan i da se oporavlja od gubitka” usled Džobsove smrti te da zbog toga ne misli da je prikladno da komentariše Stivove reči u biografiji Voltera Ajzaksona.U njoj Džobs navodi da je Google ukrao ideje od Applea u kreiranju brojnih karakteristika za Android, rivalski softver za mobilne telefone.

„Odlučio sam da ne komentarišem komentare iz knjige. Mislim da to nije u redu”, rekao je Šmit, opisujući Džobsa kao „fantastično ljudsko biće” koje mu veoma nedostaje.

Šmit je od 2006. do 2009. bio član odbora Apple Inc-a ali je dao otkaz kada su Google i Apple krenuli u „bitku“ smartfonima.

„Mnogi će se složiti da je Google veliki inovator a ja bih tome dodao da je ideja o Androidu započela pre nego što je Apple krenuo da se bavi iPhoneom. To je sve što ću reći”.

Tokom svog trodnevnog boravka u Južnoj Koreji, Šmit se sastao sa predsednikom Lijem Mjung-bakom. Diveći se internet infrastrukturi zemlje, gde 90 odsto domaćinstava ima širokopojasni internet, on je ipak imao zamerku:

„Jedino mislim da bi zakonske regulative koje se tiču Interneta u Koreji trebalo da budu otvorenije i fleksibilnije”.

Od 2009. godine Google zabranjuje korisnicima iz Južne Koreje da postavljaju videe na YouTube u znak protesta prema politici Seula koja zahteva pravo ime i prezime korisnika prilikom prijavljivanja na neki sajt.

Mnogi se zbog toga lažno prijavljuju kao stanovnici druge zemlje, ali nije im zabranjeno da gledaju video materijale čak iako su registrovani kao korisnici iz J. Koreje.