Atina, marta – Testament bivšeg grčkog patrijarha Hristodulosa stavio je tačku na sva nagađanja i spekulacije. Svu svoju imovinu, sem nešto malo ličnih stvari, Hristodulos je ostavio grčkoj crkvi i generacijama koje će doći posle njega.
U izjavi poslednje volje, sastavljenoj još pre trenutka kada je Hristodulos saznao da je bolestan od raka, svu pokretnu imovinu koja se nalazila u njegovom domu u centru Atine, na Plaki, i kuću u Paljo Psihiku, u severnom delu grada, nasleđuje Crkveni muzej. Reč je o vrednim ikonama, srebrnim ukrasima i servisima, kristalu, umetničkim slikama. Odeždu arhijereja nasleđuje mitropolit Vrestenis, a stotine knjiga koje je Hristodulos sakupljao tokom života poklonio je Crkvenoj biblioteci.
Lične stvari su podeljene među najbližim saradnicima, a lični arhiv preuzeli su njegovi đakoni. Novac koji je nađen posle njegove smrti, prema slovu testamenta, pripao je ocu Fome Sinodinosu, dok je svoju ličnu penziju bivši arhiepiskop ostavio rođenom bratu.
Tako je zatvoreno i poslednje poglavlje bitisanja grčkog arhiepiskopa Hristodulosa koji je, do svoje smrti pre mesec dana, na čelu Grče pravoslavne crkve bio deset godina i u narodu ostao zapamćen kao slobodouman sveštenik, učen čovek koji je prihvatao novine savremenog sveta i umešno ih prenosio u život crkve, kao poglavar koji je činio sve da se vrata božjeg hrama otvore narodu, da se pomogne onima kojima je to najpotrebnije… Ostaće upamćen i po britkoj reči kojom je sustizao političare na domaćoj i međunardonoj sceni, po spremnosti da ima mišljenje i o onome o čemu su drugi ćutali, da se suprotstavi bombardovanju Jugoslavije i američkog predsednika Klintona upozori da su mu „ruke krvave”, da ustalasa grčku javnost i suprotstavi se bivšoj vladi socijalista u pokušaju da se iz ličnih karata Grka izbriše obavezan podatak o veroispovesti…
Novi grčki arhiepiskop Jeronimos polako ulazi u dužnost i prvim izjavama i kontaktima ocrtava pravac i politiku koju će slediti Grčka pravoslavna crkva. Jedan od poteza je i najava revizije i izmena u načinu upravljana crkvenom imovinom. To podrazumeva, kako je rekao Jeronimus, preduzimanje konkretnih koraka kako bi crkva na pravi način upravljala svojim bogatstvom i obezbedila da prihodi od korišćenja njenih aktiva budu što bolje upotrebljeni u intersu naroda.
Podsećanja radi, arhiepiskop Jeronimus je sa grupom sveštenika svojevremeno, još 1998. i pre izbora Hristodulosa na mesto arhiepiskopa, bio pod istragom zbog postojanja sumnje da se nepravilno rukovalo crkvenom imovinom. Ceo proces je trajao mesecima i tek mnog kasnije protiv njega su skinute sve optužbe.
Potreba da se pokrene pitanje crkvene imovine i rukovođenja njome je opravdano jer, u ovom trenutku, niko sa sigurnišću ne može da kaže koliko je Grčka crkva bogata. Podaci o eventualnim prethodnim i detaljnim revizijama ne postoje i jedini podatak na koji se može osloniti jeste crkveni budžet za tekuću godinu i pretpostavka da su prihodi crkve oko 25 miliona evra. Polovina od ove sume, dakle 12 miliona, sliva se u crkvenu kasu od prihoda ostvarenih iznajmljivanjem nekretnina koje su u njenom vlasništvu. Samo u Atini i Solunu u crkvenom vlasništvu je 900 objekata, među kojima i neki koji su ministarstva, zatim hotel „Elektra” na Sintagmi, auto-parking pored stadiona kluba „Panatenaikos”…
Prema procenama Ministarstva za agrarni razvoj, crva ima oko 130.000 hektara obradivih površina i još 40.000 hektara kojima, navodno, upravlja –ali nisu u njenom vlasništvu.
Takođe, još za života Hristodulos je osnovao tri „sveta” akcionarska društva za upravljanje i podršku finansijskih programa crkve, za upravljanje imovinom od auto-parkinga i za crkvene veze.
Podaci o načinu korišćenja sredstava iz crkvenog budžeta pokazuju da je novac bio potrošen na humanitarnu pomoć: 7.600 ljudi su dobili smeštaj pod krovom crkvenih prihvatilišta, 13.800 mališana svako leto provode u pravoslavnim dečjim logorima, među njima i deca iz naše zemlje, sa Kosova, oko šest miliona obroka podeljeno je u crkvenim kuhinjama. Novi arhiepiskop najavljuje da će ista politika biti nastavljena i ubuduće, ali da – red mora da postoji.
Jasmina Pavlović-Stamenić
[objavljeno: 01/03/2008.]
Komentari